Wat is diaconaat?
Kernbegrippen in het diaconaat
De taken van een diaken
De diaken en de gemeente
De diaken en de liturgie
De rol van een diaken
De diaken in de kerkenraad
De diaken in de classicale vergadering en Generale Synode
De diaken werkt samen met anderen
Hoe vindt u mensen die hulp nodig hebben?
Moet een diaken verstand hebben van financiën?
Op welke manier kan een diaken geld inzamelen?
Welke doelen kan de diaconie steunen?
Wat is de grootste valkuil voor een diaken?
Hoe blijft u geïnspireerd?
Meer informatie
Cursussen voor diakenen
Bestel het Diaconaal Starterspakket voor nieuwe diakenen via de webwinkel.
Download de brochure
Ik ben diaken, wat nu?
Wat is diaconaat?
Diaconaat is het handelen vanuit kerken en andere door het evangelie geïnspireerde groepen en bewegingen dat gericht is op het voorkomen, opheffen, verminderen, dan wel mee uithouden van met name sociaal-maatschappelijke nood van individuen en van groepen mensen en op het scheppen van rechtvaardige verhoudingen.
(Uit: Handboek Diaconiewetenschap. Barmhartigheid en Gerechtigheid. Auteur: Noordegraaf. Uitgever: Kok, Kampen, 2004.)
Lezing van Herman Noordegraaf op de website van de Protestantse diaconie in Arnhem.
terug
Kernbegrippen in het diaconaat
Bij het uitvoeren van het diaconale werk vormen deze begrippen de leidraad.
- Barmhartigheid (goed doen):
Tonen van barmhartigheid aan mensen die geen helper hebben en samen met hen zoeken naar nieuw perspectief.
- Gerechtigheid (recht doen):
Streven naar gerechtigheid door het opkomen voor de rechten van mensen en de inzet voor een rechtvaardige, vreedzame samenleving.
- Rentmeesterschap:
Inzetten voor het behoud van een leefbare en duurzame aarde.
- Wederkerigheid:
De gelijkwaardigheid van hulpvrager en hulpgever voorop stellen in diaconale ontmoetingen. Beiden hebben elkaar iets te geven.
- Geloof in uitvoering:
Diaconaal handelen is geen uitvloeisel van geloven, maar is geloof in uitvoering. Het is ook de titel van het projectenboek van Kerk in Actie.
- Vrede brengen:
Stimuleren van de sociale samenhang in een buurt, in een groep of in een ander samenlevingsverband.
terug
De taken van een diaken
Voor al het werk dat in de protestantse gemeenten gebeurt, dus ook voor diaconaal werk, zijn regels opgesteld. Die regels staan in de kerkorde van de Protestantse Kerk. Deze kerkorde is niet zomaar opgesteld, daar zijn alle plaatselijke gemeenten, classes en synoden jarenlang mee bezig geweest. De kerkorde beschrijft o.a. wie in de kerk welke taak heeft: wat is het werk van de predikant, van de kerkenraad, van de diaconie. Diakenen zijn volgens Artikel V in het bijzonder geroepen tot:
- de dienst aan de Tafel van de Heer en het inzamelen en uitdelen van de liefdegaven
- de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid in gemeente en wereld
- de toerusting van de gemeente tot het vervullen van haar diaconale roeping en
- de verzorging van de vermogensrechtelijke aangelegenheden van de gemeente van diaconale aard
In Ordinantie 3, Artikel 11 wordt uitgebreider ingegaan op de taken van de diakenen. Lees meer over
de Kerkorde.
terug
De diaken en de gemeente
Diakenen zijn vaak uitvoerend bezig. De kerntaak van een diaken is dat hij/zij gemeenteleden stimuleert om zich in te zetten voor diaconale nood dichtbij en veraf. In Artikel X, lid 2 van de Kerkorde staat dat de gemeente als geheel de opdracht heeft om in kerk en samenleving te delen, te helpen waar geen helper is en te getuigen van gerechtigheid van God waar onrecht geschiedt. De diaken heeft hierin een stimulerende en toerustende taak en schept de mogelijkheden voor gemeenteleden, schakelt hen in.
De Michacursus waaraan Kerk in Actie meedoet, is een uitstekend hulpmiddel om gemeenteleden te stimuleren tot een diaconale inzet.
terug
De diaken en de liturgie
Het diaconaat is nauw verbonden met de liturgie. In de liturgie heeft de diaken een eigen unieke taak en rol:
- De diaken is betrokken bij de voorbeden. De diaken brengt in welke diaconale noden aandacht nodig hebben en voor welke hoopvolle initiatieven gedankt kan worden.
- De diaken zamelt tijdens de collecte middelen in en vraagt om betrokkenheid bij het diaconale werk.
- De diaken is betrokken bij de voorbereiding en het uitdelen bij het Avondmaal (de Tafel van de Heer) en zorgt ervoor dat iedereen hier aan kan meedoen.
Lees meer over
de diaken in de liturgie (uit: Diakonia, februari 2009).
terug
De rol van een diaken
De diaken is een bemiddelaar die maatschappelijke nood en onrechtvaardige situaties aan de orde stelt in de kerkelijke gemeente. Om geld, tijd, betrokkenheid, gebed en inzet te vragen van gemeenteleden. Diakenen kiezen voor een rol die bij hen past. Binnen de diaconie kan afgesproken worden wie welke rol en taak op zich neemt. Mogelijke rollen:
- Bruggenbouwer: De diaken als bemiddelaar en bruggenbouwer. Iemand die contacten weet op te bouwen, goed kan netwerken en groepen met elkaar weet te verbinden.
- Helper: De diaken die de handen uit de mouwen steekt. Helpen waar geen ander helpt. Die met hulpvragers op zoek gaat naar oplossingen of een luisterend oor biedt.
- Aanjager: De diaken die houdt van pionieren. Die graag initiatieven ontplooit bij het zien van diaconale nood. Iemand die anderen kan motiveren om een bijdrage te leveren.
- Aanklager: De diaken die misstanden signaleert, oorzaken benoemt en problemen aankaart bij degenen die daarvoor verantwoordelijk is. Een pleitbezorger en stemversterker.
terug
De diaken in de kerkenraad
De diaken maakt deel uit van de kerkenraad. De diaken vervult een van de drie ambten, naast het ambt van ouderling(kerkrentmeester) en predikant. De diaken stimuleert dat de leden van de gemeente betrokken zijn bij elkaar en bij de (wereldwijde) samenleving. De diakenen maken met elkaar diaconaal beleid. Diakenen vormen met elkaar het College van Diakenen.
De diaken in de classicale vergadering en Generale Synode
De diaken kan afgevaardigd worden naar de classis en naar de Generale Synode. De diaken heeft in de kerkenraad, classis en Generale Synode de verantwoordelijkheid voor het geheel en de taak om diaconale thema’s in te brengen en diaconale belangen te behartigen.
Om de positie van de diaconie te versterken, is de Federatie van Diaconieën opgericht. Diaconieën kunnen zich aansluiten bij de Federatie van Diaconieën, die de diaconale belangen landelijk behartigt. Het bestuur van de Federatie van Diaconieën overlegt regelmatig met het moderamen van de Generale Synode en de Directie van de Dienstenorganisatie.
Website Federatie van Diaconieën.
terug
De diaken werkt samen met anderen
- Stimuleer pastorale bezoekers om op bezoek te gaan met een diaconale antenne.
- Stel aan betrokkenen bij jongeren voor om samen jeugddiaconaat op te zetten.
- Werk samen met andere diaconieën, lokale belangenorganisaties en de lokale overheid om maatschappelijke noodsituaties in de buurt te signaleren en te bestrijden.
- Huur voor afgebakend klussen een diaconale uitzendkracht in.
Relevante artikelen:
Cursussen voor diakenen
Kerk in Actie heeft cursussen ontwikkeld voor diakenen. Deze cursussen worden georganiseerd door het Protestants Centrum voor Toerusting en Educatie.
Lees meer.
terug