Brazilië is één van de grootste landen ter wereld met wel 200 miljoen inwoners. Het is economisch enorm in opkomst, maar de welvaart is nog zeer ongelijk verdeeld. Seksueel misbruik en mensenhandel zijn hier een groot probleem. Vooral in de arme wijken van steden in het noorden en noordoosten van het land worden kinderen vaak al op jonge leeftijd misbruikt. Deze kinderen lopen het risico op latere leeftijd in de prostitutie te belanden of zelf als agressor op te treden. Belém, de hoofdstad van de arme deelstaat Pará, is de belangrijkste doorvoerhaven voor vrouwenhandel uit Brazilië. Vaak worden zij eerst naar Suriname gebracht. Vaak onder het mom dat ze daar als huishoudelijke hulp kunnen werken. Wanneer ze ‘succesvol’ blijken te zijn in het binnenhalen van klanten, worden ze doorgevoerd naar Europa om daar in (illegale) bordelen te gaan werken.
Brazilië heeft een goede wetgeving rond de rechten van kinderen, maar deze worden nog slecht nageleefd. De bestrijding van seksuele uitbuiting vraagt om een gecoördineerde aanpak en om samenwerking met overheid, politie en de toeristische sector. Daarom hebben zeventien organisaties zich verenigd in een netwerk, genaamd Jepiara. Zij willen zorgen dat overheidsinstanties, politie, maatschappelijke organisaties en bedrijven in de toeristische sector zich bewust zijn van deze praktijken. Samen met hen onderneemt Jepiara verschillende activiteiten om seksuele uitbuiting en het verhandelen van kinderen en vrouwen te bestrijden. Jepiara geeft ook hulp aan slachtoffers en ondersteunt hen om voor hun rechten op te komen. Ze geven voorlichting aan potentiële slachtoffers stimuleren politie en justitie om wetsovertreders te straffen. Zo probeert Jepiara bij te dragen aan de veiligheid van kinderen en jongeren in achterstandswijken.
Steun dit werk!
U kunt dit werk steunen door uw bijdrage over te maken op rekening 456 t.n.v. Kerk in Actie te Utrecht, o.v.v. het projectnummer of doneer online. Hartelijk dank!
Het netwerk Jepiara
Het netwerk Jepiara bestrijdt sinds 2004 seksuele uitbuiting en het verhandelen van kinderen en vrouwen in en uit Brazilië. Cedeca Belém is het kinderrechtshulpbureau dat het secretariaat voert van Jepiara. In Brazilië zijn 36 kinderrechtshulpbureaus (cedeca’s). De meesten zijn gevestigd in de hoofdsteden van de 26 federale staten. Het landelijk samenwerkingsverband van deze bureaus (Anced) wordt ook door Kerk in Actie ondersteund.
Welvaart ongelijk verdeeld
De welvaart is in Brazilië zeer ongelijk verdeeld. De rijkste twintig procent beschikken over 64 procent van het nationaal inkomen, terwijl het armste twintig procent slechts 2,5 procent tot haar beschikking heeft. Een derde van de bevolking in Brazilië leeft onder de armoedegrens. Van die groep leeft bijna de helft in extreme armoede. De meeste armen zijn te vinden in het noordoosten van het land. Deze situatie heeft onder meer zijn weerslag op de positie van kinderen. Eén miljoen kinderen gaat niet naar school en bijna drie miljoen kinderen tussen de 5 en 14 jaar moeten werken voor de kost. Zo’n 220.000 kinderen onder de 14 jaar werken als hulp in de huishouding.
Zorgen voor naleving jeugdwetten
Brazilië heeft een relatief progressieve wetgeving met betrekking tot de rechten van kinderen. In 1990 werd na een proces van brede maatschappelijke discussie de Jeugdwet vastgesteld. Daarin worden kinderen en jongeren gezien als personen die recht hebben op onder meer familie, onderwijs, gezondheid en bescherming. In iedere gemeente is sindsdien een Raad voor de Kinderbescherming aanwezig. Ook in elke federale staat en op nationaal niveau bestaan dergelijke raden, waarin zowel ambtenaren als burgers zitten. Hoewel Brazilië een progressief en weldoordacht jeugdbeleid heeft, laat de uitvoering helaas nog te wensen over. Het is daarom belangrijk dat diverse organisaties de overheid, de Raden van Kinderbescherming en de politie aanspreken op de naleving van deze wetten.
Hoe worden kinderen meegelokt?
Arme meisjes worden meegelokt met valse beloftes om veel te verdienen als kindermeisje of huishoudelijke hulp, maar ze belanden in de prostitutie. De noordelijke grensplaats Oiapoque is een bekende stad in de route van de internationale mensenhandel. Veel meisjes worden naar Frans Guiana of Suriname gebracht en van daaruit naar Frankrijk of Nederland. Ook worden meisjes die op toeristische plekken wonen verleid om mee te gaan naar feesten en privé clubs. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het toeristisch eiland Ilha do Marajó. Veel meisjes gaan daar vóór hun tiende jaar al relaties aan met vissers en handelaren. Op een gegeven moment worden ze onder invloed van drugs gebracht, mishandeld en misbruikt. Sommige meisjes zijn dagenlang zoek en worden dood teruggevonden onder nooit opgehelderde omstandigheden.
Voorlichting aan kinderen en jongeren
In diverse dorpen en steden in de deelstaat Pará geven de organisaties regelmatige voorlichting over de situatie van commerciële seksuele uitbuiting en handel in kinderen en jongeren. Bijvoorbeeld in buurthuizen, disco’s, op hangplekken van jongeren en op middelbare scholen. Op deze scholen zitten vaak 35 tot 50 kinderen per klas. Bij hun bezoek aan scholen komen vaak concrete gevallen van seksuele uitbuiting boven. Deze kinderen worden zo mogelijk geholpen en doorverwezen als dat nodig is. Op de scholen brengen ze de problematiek vaak ter sprake via theater, poppenspel en buiksprekers. Ze delen ook spiegeltjes uit met adressen waar meisjes in geval van nood kunnen aankloppen voor hulp. Ook is er een meidentelefoon waar ze om hulp kunnen vragen.
Begeleiding van misbruikte kinderen en hun families
Om met slachtoffers in contact te komen werken de organisaties ook samen met een belangengroep van prostituees. Jongeren die slachtoffer zijn geworden krijgen hulp om hun zelfbeeld te verbeteren, hun positie als vrouw te versterken en andere inkomsten te verdienen. Bij minderjarige worden ook hun families begeleid hoe ze het beste met de problemen van hun kinderen kunnen omgaan. Ook worden jongeren doorverwezen naar gespecialieerde centra. Veel organisaties bieden de kinderen, jongeren en hun families ook juridische hulp om een aanklacht in te dienen tegen seksueel misbruik, geweld en handel.
Samenwerking met de toeristische sector
Initiator en drijvende kracht achter het Jepiara-project is Cedeca Belém. In Belem werkt dit bureau voor kinderrechtshulp goed samen met de toeristische sector. Ze heeft een samenwerkingsverband opgericht met de branchevereniging van hotels. Er is een certificeringssysteem waarbij een comité hotels controleert op naleving van de jeugdwet. De hotels moeten een gedragscode ondertekenen en hun personeel trainen. Cedeca biedt verschillende cursussen aan voor hotelpersoneel om prostitutie in hun hotels te voorkomen.Ook werkt Cedeca Belém inmiddels goed samen met de vliegmaatschappij van Belém en met plaatselijke bureaus voor toerisme. Bij busstations in Belem informeren zij mensen waar ze op moeten letten en wat ze dan kunnen doen.
Nationale dag tegen seksueel geweld tegen kinderen en jongeren
18 mei is inmiddels uitgeroepen tot de nationale dag tegen seksueel geweld tegen kinderen en jongeren. Er is een speciaal telefoonnummer in het leven geroepen dat mensen kunnen bellen: ‘Nationale aanklacht, nr. 100’. Hier komen jaarlijks zo’n 15.000 klachten binnen. Fórum Municipal ontwikkelt programma’s op scholen, bij VVV’s en bij busstations. Het Jepiara-netwerk zet zich in om het onderwerp in de politiek en in het maatschappelijke debat op de agenda te krijgen. Men mobiliseert diverse instanties om een gezamenlijke strategie te ontwikkelen om daders op te sporen, te vervolgen en berechten. Al deze activiteiten moeten ervoor zorgen dat seksuele uitbuiten en kinder- en vrouwenhandel wordt voorkomen.
Brazilië
In het enorme land Brazilië zijn de tegenstellingen groot: opvallend is de ongelijkheid in landbezit en inkomen. Ondanks dat het zuiden van Brazilië redelijk ontwikkeld lijkt, is er veel armoede. Kerk in Actie ondersteunt met name projecten in het noorden en noordoosten van Brazilië, dat in ontwikkeling achterblijft. We steunen theologisch onderwijs, achtergestelde groepen, georganiseerde kleine familiale duurzame landbouw, de aanpak van de klimaat- en milieuproblematiek, de hiv/aids-problematiek, kinder- en jongerenprojecten op het vlak van seksuele uitbuiting van en handel in meisjes en vrouwen, rechten van kinderen en jeugdrechtspraak. We hebben een hoogleraar Theologie uitgezonden naar Brazilië.
Kerk in Actie Interactief in Brazilië