Handtekeningen blijven nodig!!!
De Tweede Kamer heeft op dinsdag 30 november en woensdag 1 december 2010 vergaderd over het asielbeleid met minister Gerd Leers van Immigratie en Asiel.
Geesje Werkman, projectmanager voor Kerk in Actie, en John van Tilborg, directeur van stichting Inlia, volgden het debat op beide dagen vanaf de publieke tribune van de Tweede Kamer. Tijdens het debat stond eigenlijk de begroting op de agenda, maar het ging vooral ook over de plannen van het nieuwe kabinet-Rutte, onder andere
over het op straat zetten van kinderen en de strafbaarstelling van illegaliteit en daarmee ook de hulp aan illegalen, of zoals we bij Kerk in Actie zeggen, aan ongedocumenteerden.
Barmhartigheid strafbaar?
Al in de eerste ronde, waarin Kamerleden spreektijd kregen en het woord konden voeren, spraken bijna alle partijen over de barmhartigheid die mensen ertoe bracht om illegalen te helpen. Voor het verlenen van barmhartigheid mochten ze toch niet vervolgd worden, vonden vele Kamerleden. Ook de minister voor Immigratie en Asiel, Gerd Leers, vond dit. Hij gaf meermaals aan niet de intentie te hebben mensen te vervolgen die hulp bieden vanuit barmhartigheid of humanitaire overwegingen, maar hij wilde tegelijkertijd "niet toezeggen deze uitsluitinggrond wettelijk te incorporeren”. Met andere woorden: in tegenstelling van wat krantenkoppen zeggen, en ook op Teletekst te lezen viel, hulp aan illegalen wordt conform de wet (Artikel 48.2) wel degelijk strafbaar, als illegaal verblijf strafbaar wordt gesteld.
Waarom strafbaarstelling illegaliteit?
De vraag naar het waarom werd vaak gesteld, en in eerste instantie was het antwoord: dan kunnen we de huisjesmelkers en de mensenhandelaren beter aanpakken. Daarop las een Tweede-Kamerlid uit de oppositie de artikelen uit het wetboek van strafrecht voor waaruit blijkt dat dit ook nu kan, nee, zelfs zou moeten. Ook ongedocumenteerden die strafbare feiten plegen kunnen worden opgepakt op grond van het Wetboek van Strafrecht. Zij worden vaak na hun straf ongewenst verklaard en zijn dan strafbaar als ze zich in ons land ophouden. Waarom dan toch deze wet? Uiteindelijk kwam het hoge woord er uit: vanwege de afschrikkende werking. Het is zeer de vraag of die afschrikkende werking effect heeft, want in Europese landen waar illegaliteit strafbaar is, zijn niet minder illegalen. Bovendien kent bijvoorbeeld Duitsland een gedoogstatus voor mensen die men niet kan uitzetten, waardoor de mensen om wie het gaat zichtbaar blijven, hun voorzieningen behouden en minder snel ten prooi vallen aan criminele circuits.
Landen nemen hun burgers niet terug
Alle partijen waren het er, samen met de minister, over eens dat er nogal wat landen zijn die hun burgers niet willen terugnemen. Ze verstrekken geen reispapieren aan uitgeprocedeerde asielzoekers. Om die reden wil men aan deze landen geld uit ontwikkelingssamenwerking gaan onthouden. De minister zal voor het voorjaar komen met een lijst van landen.
Maar de burgers die het betreft worden wel illegaal. Zij krijgen een brief waarin staat dat ze binnen 28 dagen moeten vertrekken naar hun land van herkomst, ondanks het feit dat de overheid weet dat ze geen papieren krijgen. Als ze daarna niet zijn vertrokken, hebben ze “niet meegewerkt aan hun terugkeer”, aldus de Immigratie en Naturalisatiedienst, en worden “geklinkerd” (een term van Justitie voor het op straat zetten van mensen). Dat is niet eerlijk, want enerzijds is er een lijst van landen die hun burgers de reispapieren niet geeft, en wil onze overheid deze landen onder druk zetten. Anderzijds krijgen de burgers die het betreft een etiket 'illegaal', en straks ook nog 'crimineel'. Ze worden opgevangen door burgers, maatschappelijke organisaties en kerken.
Lees ook het Commentaar in Trouw (3 december 2010).
Is uw handtekening nu nog nodig?
Ja, want alleen door heel veel handtekeningen te verzamelen, kunnen we misschien het tij nog keren.
Wanneer moeten ze binnen zijn?
Dit weten we niet helemaal zeker. Op zich ligt het wetsvoorstel voor strafbaarstelling van illegaal verblijf klaar, maar er is nu nog geen meerderheid voor in de Eerste Kamer. Daarom wordt met indiening van dit voorstel waarschijnlijk gewacht tot na de Statenverkiezingen in maart 2011. Het is echter ook mogelijk dat men een andere route uitstippelt, waardoor het eerder nodig is om te proberen invloed uit te oefenen.
Onze handtekeningenactie loopt prima. We hebben al circa 5.000 handtekening verzameld, maar we hebben nog echt heel veel handtekeningen nodig, zodat we echt een onze stem kunnen laten meetellen.
Handtekeningenlijst
Strafbaarstelling voegt in positieve zin niets toe, draagt niet bij aan oplossingen, maar benadeelt slechts grote groepen mensen in moeilijke omstandigheden. Wij vragen u daarom
deze handtekeningenlijst op te slaan op uw computer, af te drukken en ingevuld te sturen naar:
Kerk in Actie
t.a.v. Geesje Werkman
Postbus 456
3500 AL Utrecht
U kunt ook meedoen door onderstaand formulier in te vullen.
Meer informatie over het beleid en het werk van Kerk in Actie voor vluchtelingen en asielzoekers.
Dit kan en mag niet
Bij Kerk in Actie zijn tal van voorbeelden bekend van mensen die door bijvoorbeeld procedurefouten of verkeerde beoordelingen ooit illegaal waren. Door hulp vanuit diaconieën, partnerorganisaties, individuele kerkleden kregen zij, soms na jaren, toch nog erkenning als vluchteling en dus een status.
Ook zijn er grote aantallen van mensen die niet terug kunnen naar het land waar ze vandaan zijn gekomen. Zij worden door de overheid op straat gezet, waardoor zij illegaal worden gemaakt. Als deze mensen daarbij ook nog beticht worden van het plegen van een strafbaar feit, zullen deze zwaksten onder ons in de komende jaren worden gecriminaliseerd.
Daarbij speelt nog een ander cruciaal punt: bij vreemdelingenbewaring zijn er Europese regels die moeten worden nageleefd en is er – hoewel ook maar in beperkte mate – een vorm van toezicht op de naleving ervan. Indien mensen op strafrechtelijke gronden worden opgesloten op grond van illegaal verblijf, dan is deze vorm van Europees toezicht daarbij ten einde. Hiermee overschrijden we de grenzen van humaniteit.
Alternatieven
Alternatieven zijn ruimschoots voor handen. Bijvoorbeeld door periodieke toetsing op uitzetbaarheid met daaraan gekoppeld een periodieke meldplicht. Op deze manier blijven de betreffende mensen voor de overheid beschikbaar en hoeft er geen onmenselijke en onbetaalbare situatie te worden gecreëerd.
Bij het niet voldoen aan de eisen van deze maatregelen is vreemdelingenbewaring met de huidige wetgeving toepasbaar. Dit zou kunnen plaatsvinden met een maximale detentieduur van zes maanden zolang er zicht is op verwijdering, met de mogelijkheid om dit in zeer uitzonderlijke situaties twee maal te verlengen. Er moet sprake zijn van een regiem dat recht doet aan deze vorm van detentie. Ook dienen er speciale voorzieningen te zijn voor kwetsbare doelgroepen, zoals mensen die zijn gemarteld, zieken, gehandicapten en zwangere vrouwen.
Achtergrondinformatie
In maart 2005 heeft J.P.H. Donner (CDA), in die tijd Minister van Justitie,
alle argumenten voor strafbaarstelling van illegaliteit weerlegd. Donner is op 14 oktober 2010 beëdigd tot Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Rutte.
De commissaris voor mensenrechten van de Europese Commissie heeft aan het begin van 2010
de criminalisering van vreemdelingen in Europa veroordeeld. "De behandeling van de vreemdeling is de uitdaging waaraan de inzet van de lidstaten voor de mensenrechten internationaal wordt afgemeten", aldus de commissaris voor mensenrechten