Reisverslag Ghana ds. Arjan Plaisier

Lekentrainingscentrum

Een kerk heeft dominees en dat geldt ook voor de Presbyteriaanse Kerk in Ghana (PCG). Dat zijn er lang niet genoeg. Bovendien: dominees komen en gaan, en dat met een behoorlijke omloopsnelheid. Dus heeft de PCG ook catecheten. Eenvoudige mensen. Zij zijn er en zij blijven er. Catecheten, nee, die geven niet alleen catechisatie. Ze zijn eigenlijk hulpdominees. Die moet je dan wel toerusten. Dat gebeurt in zogenaamde lekentrainingscentra.

Vandaag bezoek ik zo’n centrum in het noorden van Ghana. Ik loop een klasje in waar vijftien mannen en vrouwen in een halve kring achter hun tafeltje zitten, bijbel op de tafel, lesstof ernaast, pen en papier, luisterend naar de docent.
Later krijg ik de kans om met twee van hen te praten. Zacharias Braimah en Solomon Tijhwumja.

Die naam Zacharias heb ik zelf gekozen, zegt de eerste. Het is een naam van een locale schrijver in de gemeente waar ik werk en ik wil dicht bij de mensen komen. Wat doe je, vraag ik. ‘Preken, maar dat niet alleen. Je bent een soort vader voor de gemeenschap. Je voedt hen met het woord, je luistert naar hun problemen en je probeert een oplossing te geven. Een catecheet moet zichzelf bewijzen. Het is geen erebaantje. Alleen als de gemeente groeit, eerst in kwaliteit en dan in kwantiteit, heb je bewezen een goed dienaar van God te zijn.’

Dat klinkt stevig. Maar de PCG is een kerk waarin groei een doel is. ‘Als je niet groeit, ook kwantitatief, doe je het niet goed’. Ik hoor mezelf onderhuids sputteren, maar weet niet of dat in mijn voordeel spreekt.

Waar lopen jullie nou tegen aan in je dorpen, vraag ik. Na een wat algemeen antwoord vraag ik nog eens door en dan zegt Solomon: ‘de goden. De mensen hebben ‘kleine goden’, maar die vinden zij erg groot. Waarom zouden ze die dan los moeten laten? Dus moet je uitleggen dat de God van de bijbel de echte grote God is. Als ze daar eenmaal van overtuigd zijn, dan kunnen ze die andere goden wel loslaten.’
Dat zal wel kort door de bocht zijn, maar toch schemert de strijd even door die gestreden wordt om geloof in de God van hemel en aarde te laten doorbreken bij de mensen.

De achtergrond van de catecheten is divers, sommigen hebben moeite met Engels, ze zijn boer of hebben een handeltje. Toch is de opleiding tot catecheet geen flauwekul. Ik kijk de lesboeken in en ben onder de indruk. Ook wel een beetje trots te zien hoe Nederlandse zendingsmensen aan de stof (‘modules’) hebben mee geschreven. Je merkt dat de catecheten heel gemotiveerd zijn en graag willen leren. Van de directeur hoor ik dat ze niet allemaal hun examen met goed gevolg afleggen, maar de goede bedoeling wordt dan gerekend voor het ‘harde’ resultaat. Kennis is belangrijk, maar ook de instelling.

Straks wordt weer een groep van vijftien catecheten bevestigd. Dan gaan ze werken. Vaak voor een appel en een ei. Hoe vinden jullie dat, vraag ik mijn twee gespreksgenoten?
Niet best, zeggen ze eerlijk. En toch doen we het. Omdat we ertoe geroepen zijn. Dappere mensen, kurken waar gemeentes op drijven. Ik bid met hen en we wensen elkaar Gods zegen toe.

Arjan Plaisier

Kerk in Actie steunt het Presbyteriaanse Trainingscentrum (Presbyterian Lay Training Centre, PLTC) in Tamale, het opleidingsinstituut van de Presbyteriaanse Kerk in Ghana voor haar kerkelijk werkers in Noord-Ghana.