Weblog Klaas en Conny

Religieuze potjes op het vuur

Onderzoek doen is interessant, maar kan soms ook je denkbeelden behoorlijk op zijn kop zetten. Arturo, een van de masterstudenten had zo´n ervaring. Samen met zijn vrouw Mely is Arturo anderhalf jaar geleden vanuit Chili naar Ecuador gekomen om zich theologisch verder te scholen. Naast hun studie werken Mely en Arturo in een kleine, onlangs gestichte kerk in San Francisco, een dorpje vlakbij het seminarie. Voor het vak contextueel onderzoek deed Arturo interviews met leden van die kerk naar hun ervaringen met de Heilige Geest. Het leverde mooie interviews op waarin mensen over hun vaak indrukwekkende en emotionele ervaringen vertelden. In veel gevallen waren er belangrijke, soms radicale veranderingen in hun leven nadat ze tot geloof waren gekomen in de nieuwe kerk. Tevreden concludeerde Arturo dat hij en zijn voorgangers er blijkbaar goed in geslaagd waren om het pinkstergeloof en de centrale rol die de Heilige Geest daarin speelt door te geven. Maar dit idee werd nogal ontregeld in een tweede fase van zijn onderzoek, toen hij naast nog meer interviews ook waarnemingen moest doen in en rondom de kerk. Op 4 oktober, de naamdag van San Francisco, werd er een grote processie gehouden ter ere van de dorpsheilige.  Tot zijn verbazing zag Arturo vrijwel alle leden van zijn kerk deelnemen aan deze processie en ook aan de mis daarna. Ze deden zelfs mee aan de heilige communie. Wat was er hier aan de hand? Opeens wist Arturo het niet meer. Hij zat nu niet alleen met een grote tegenstrijdigheid binnen zijn onderzoek, maar hij werd ook geconfronteerd met grote vragen over de betekenis van zijn missie. Was die wel zo succesvol als hij had gedacht?

Arturo stuitte op een fenomeen dat we hier nogal vaak zien. Ecuadorianen zijn sterk religieus, zeker de Andesbevolking. Ze leven in een sterk magische wereld waarin geesten, hekserij en goden een belangrijke plek hebben. Het rooms-katholieke geloof dat sinds enkele eeuwen het dominante geloof is in Ecuador (ongeveer 85% van de bevolking), heeft deze leefwijze grotendeels in zich opgenomen. Zo is het ´goddelijke kind´ hier niet alleen een object van aanbidding in de kerk, maar hebben veel families ook een beeldje van dit kindje in huis, waarmee allerlei rituelen worden uitgevoerd. En talloze mensen slaan een aantal kruisjes en kussen daarna de vinger waarmee ze dit deden, voordat ze de straat oversteken. De magie is voelbaar. Als je tegenslag wilt voorkomen, moet je de vele krachten en goden om je heen blijkbaar steeds erkennen en te vriend houden. Ook als mensen zich bekeren tot het Pinkstergeloof komt er nog niet zomaar een einde aan deze praktijken, zoals Arturo eigenlijk had aangenomen. Familieverbanden, sociale druk, de sterke ervaring van de magie, maar ook de grote onzekerheid van het bestaan zorgt ervoor dat mensen vaak niet durven te kiezen voor 1 kerk en 1 geloof. Daarom zijn ze geneigd om meerdere “religieuze potjes” op het vuur te houden. Het aanbod op de religieuze “markt” is enorm en blijft maar groeien, waardoor het voor veel mensen moeilijk kiezen is. Hun redenering lijkt dan ook vaak “beter te veel religie dan te weinig” of “baat het niet, dan schaadt het niet”.