Het project

 Introductie over uitgezonden medewerker

Sinds 1 augustus 2005 is de theologe Heleen Zorgdrager aangesteld als uitgezonden medewerker aan de Oekraïense Katholieke Universiteit in de stad Lviv. Website van de universiteit: http://www.ucu.edu.ua/eng/ 


Jaarlijks woont en werkt zij drie maanden (zes weken in het voorjaar en zes weken in het najaar) in Lviv. Ze doceert protestantse theologie en pastoraat aan het Oecumenische Instituut van de universiteit. Het Oecumenisch Instituut stelt zich ten doel: het bevorderen van een constructieve dialoog tussen de kerken in Oekraïne en daarbuiten. Website: http://www.ecumenicalstudies.org.ua/eng/

De stad Lviv (Lemberg/ Lwów) ligt in West-Oekraïne en telt ongeveer 1 miljoen inwoners.



Straatbeeld in Lviv

De Ukrainian Catholic University (UCU) is de universiteit van de Oekraïense Grieks-Katholieke kerk. Dit is een katholieke kerk die de oosters-byzantijnse rite praktiseert. Zij is voortgekomen uit de Orthodoxe kerk en bestaat al vanaf 1596. Het is de grootste kerk in West-Oekraïne. De Grieks-Katholieke kerk werd ontbonden onder het communistische regime, de priesters en gelovigen werden zwaar vervolgd.



In de jaren '90 leefde de Grieks-Katholieke kerk weer op. Toen werd ook de voormalige Theologische Academie in Lviv weer opgericht, die nu is uitgebouwd tot een universiteit met drie faculteiten en vele internationale contacten: de Ukrainian Catholic University. 

Over de Oekraiense Katholieke Universiteit in Lviv.

Er bestond al vanaf 1928 een Theologische Academie in Lviv, als opleiding voor de priesters van de Grieks-Katholieke kerk. In 1944 werd de Academie op last van de Sovjets gesloten. De Grieks-Katholieke kerk werd geliquideerd, priesters werden vermoord of in de Goelag gevangen gezet.  In Rome werd in 1963 opnieuw een Theologische Academie opgericht. Die kon na de wedergeboorte van de Grieks-Katholieke kerk in de jaren '90 weer naar Oekraïne worden verplaatst. In 1994 vond in Lviv de heroprichting plaats van de Theologische Academie, nu onder de naam Ukrainian Catholic University (UCU).



Het hoofdgebouw van de universiteit aan de Svientsitskoho straat

 

Mission
The Ukrainian Catholic University is an open academic community living the Eastern Christian tradition and forming leaders to serve with professional excellence in Ukraine and internationally – for the glory of God, the common good, and the dignity of the human person.

De UCU telt drie faculteiten: de Faculteit van filosofie en theologie, de Faculteit van Humanities (geschiedenis en taalstudies), en de Faculteit van Social-Pedagogical Work. Aan de UCU is een seminarie verbonden, waar ongeveer 300 priesterstudenten wonen en studeren. Voor een deel volgen ze college samen met de andere studenten.
Het aantal lekenstudenten is rond de 250. Opvallend is dat de meerderheid van de studenten vrouw is. Ook een twintigtal vrouwen van religieuze orden studeert aan de UCU.
De theologieopleiding duurt 5 jaar en leidt op tot de Bachelor’s Degree. Voor de priesterstudenten komt er nog 2 jaar studie bij (licentiaat) waarin ze zich bekwamen in pastorale theologie en praktijk.
Aan de UCU is een Catechetisch Instituut dat programma’s en trainingen aanbiedt waar jaarlijks 500 studenten aan deelnemen.



 

 

 

 

Het nieuwe gebouw van het Holy Spirit Seminary voor de priesteropleiding

Rector Gudziak en Henri Nouwen
De rector van de UCU is Father Borys Gudziak (1962). Hij is geboren in de USA, zijn ouders waren geëmigreerd uit Oekraïne. In Harvard en Rome heeft hij zijn opleiding genoten. Begin jaren ’90 besloot hij terug te keren naar Oekraïne om het land en zijn kerk te helpen bij de wederopbouw. Bori
ys Gudziak is een charismatische persoonlijkheid, bijzonder geliefd onder studenten en onder allen die de UCU een warm hart toedragen. Hij was vanuit Harvard heel goed bevriend met de priester en schrijver Henri Nouwen, die in de jaren ’90 ook veel in Oekraïne is geweest. De UCU biedt nu onderdak aan de stichting “Faith and Light” (Vira e Svitlo) die zich laat inspireren door het gedachtegoed van Henri Nouwen en zijn visie op de gehandicaptenzorg. Vanuit Nederland helpt de Henri Nouwen Stichting (www.nouwen.org) geld en middelen bijeen te brengen voor “Faith and Light” maar ook voor andere organisaties die zich inzetten voor integrale gehandicaptenzorg en verbetering van de omstandigheden in psychiatrische ziekenhuizen.


 

Rector Borys Gudziak met Orysya Hacko, die studentenzaken beheert (deelname van UCU studenten aan internationale studieprogramma's)

De staf van docenten aan de UCU is groot, rond de 100. Er zijn veel tijdelijke krachten, overal vandaan. De theologische opleiding heeft in 2006 een accreditatie van de staat gekregen, d.w.z. zij is voluit erkend als een academische opleiding naar de vereisten die de staat daaraan stelt. De UCU is de eerste theologische opleiding in Oekraïne die deze accreditatie heeft verworven.
De universiteit zit duidelijk in de lift. Er worden mooie nieuwe gebouwen neergezet aan de rand van Lviv. Daar is het seminarie voor de priesterstudenten en het nieuwe gebouw van de theologische faculteit. Er zijn plannen in de maak voor een campus met veel voorzieningen.


Theologie en samenleving
Wat maakt de UCU interessant als werkplek voor een uitgezonden medewerker? Het is een zeer dynamische, jonge universiteit waar mensen bruisen van plannen en ideeën. Er is een open oog voor wat in de samenleving gaande is. Toen de Oranje Revolutie begon sloot de universiteit haar deuren en trok iedereen naar de Majdan in Kiev. Docenten gingen voor in de eucharistievieringen op het plein. Globaal kan men zeggen dat de UCU progressief is als het gaat om politieke zaken als democratisering, burgerrechten, liberalisering. Maar de opstelling is conservatief bij ethische thema’s als abortus, preventie van hiv/aids, seksuele moraal, homoseksualiteit. In diaconale betrokkenheid loopt men voorop. Het hoort tot het studieprogramma dat studenten meedoen aan sociale en diaconale activiteiten, en dat doen ze ook graag. Wat hen drijft is dat zij, de jonge generatie, hun land willen vooruitbrengen. Zij hebben de kans “to make a change” en die grijpen ze met beide handen aan.

Ontmoeting met Oosters christendom
Voor een protestant uit Nederland die ontmoetingen wil aangaan met het christendom van de Oosterse traditie is dit een fantastische plek. Er is openheid voor discussie, en een behoefte aan horizonverruiming onder studenten en docenten. Aan de rand van de Orthodoxe traditie, met haar gezicht naar West én Oost, biedt de Grieks-Katholieke wereld een boeiende toegangspoort.
Het is de verwachting dat deze universiteit alle mogelijkheid zal bieden om kennis te maken met theologie in de context van Oekraïne. Welke vragen bepalen de theologische agenda, en in welke richting bewegen theologie en kerk zich? Hoe kan de uitgezonden medewerker een rol spelen in het gesprek tussen west en oost, tussen protestantisme en het oosterse christendom? Hoe kan zij helpen deze “vreemde” geloofs- en denkwereld voor ons toegankelijker te maken? Hoe kan er een wisselwerking tussen daar en hier op gang komen? 
Heleen Zorgdrager zet zich in voor studentenuitwisselingen, groepsgewijs of individueel. Er zijn al mooie uitwisselingen geweest met Roemenië (het protestants instituut in Cluj), Hongarije (Central and Eastern European Institute for Mission Studies in Boedapest), en Nederland (Utrecht en Amsterdam).

De sfeer op de universiteit is bijzonder. De verwevenheid van academisch werken, spiritualiteit en kerkelijkheid is veel groter dan wij in Nederland gewend zijn. Dagelijks zijn er liturgische vieringen voor de universiteitsgemeenschap. Overgave, ritueel, gevoel voor mystiek, voor het wonder, een verlangen naar zuiverheid nemen een belangrijke plaats in in het leven van Grieks-Katholieke gelovigen. Dat geldt ook voor deze studenten. Zij weten het wonderwel te combineren met een moderne levenshouding, waarin ambitie en prestatie, evenals de laptop en het mobieltje hoog staan aangeschreven.

Dankzij het Oecumenisch Instituut aan de UCU zijn er gemakkelijk lijnen te leggen naar andere kerken en instituten in Oekraïne. Maar ook werkt Heleen Zorgdrager zelfstandig aan het opbouwen van een partnernetwerk in Oekraïne. De kerkpolitieke verhoudingen liggen zo scherp in Oekraïne, dat bepaalde kerken (denk aan die van het Moskou Patriarchaat) zich nog niet willen verbinden met het werk van het Oecumenisch Instituut. Heleen Zorgdrager vervult een brugfunctie naar de protestantse kerken in Oekraïne.