Lieve Troch werkt namens Kerk in Actie sinds 1998 als hoogleraar ‘Feministische studies in theologie en religiewetenschappen' aan het Oecumenisch Instituut voor Postgraduate Studies (IEPG) van de UMESP, (Methodistische Universiteit )in São Paulo, Brazilie (voor de helft van haar tijd). Daarnaast doceert ze in Nederland aan de Radboud Universiteit in Nijmegen binnen het vakgebied Theorie van Religie, Ethiek en Cultuur voor de andere helft van haar tijd). Ze werkt ook regelmatig in verschillende Aziatische landen.
In deze blog wil ik regelmatig een aantal korte stukjes plaatsen van ervaringen in de loop der jaren. Ze zijn niet chronologisch geordend. Lees meer achtergrondinformatie over mijn werk.
Abonneer mij op deze weblog
Meer info over het project:
Lieve Troch, docent feministische theologie
Estevão
7 mei 2012
Estevão
Een ochtend bij de baptisten in een sloppenwijk (favella) in São Bernardo/São Paulo.
Estevão had me reeds eerder uitgenodigd tijdens de colleges om met hem mee te gaan op zondag naar zijn woonplaats. We zitten in een kleine lichtgroen geschilderde ruimte, van ongeveer 4 meter bij 25 meter. Witte plastic stoeltjes, zoals je ze overal vindt over de hele wereld. Vooraan een verhakkeld schoolbord. En een standaardje waarop een kleine bijbel ligt.
Er druppelen langzaam een 15 tal mensen binnen. Het is de ochtend van de “educação biblica”, training voor de leiders van de gemeenschap. Later in de namiddag om 19h zal de kerkdienst gehouden worden. Dan komen er meer mensen opdagen. Estavão geeft een ietwat warrige uitleg over de samenhang van gloria, rechtvaardigheid, liefde, en wijsheid, gekoppeld aan de openbaring: dat betekent publiek maken wat verborgen is. Hij doorbreekt daarbij de verschillende baptisten regels: zoals dat er meer verlossing en bevrijding is dan enkel bij de baptisten of enkel bij de christenen. Wat het betekent om geen beelden te hebben, en daarom ook geen kruis. Hij legt nadruk op het symbool van het hout van het kruis enz… Er wordt goed meegewerkt door de aanwezigen, ze reageren spontaan, spreken vanuit zichzelf. Het is duidelijk dat ze deze vorm van Bijbelstudie gewend zijn en het ook leuk vinden. Langzaam werkt Estevão zich door een tekst, en probeert heel voorzichtig een fundamentalistisch denken open te breken. “God is in Israël, in de natuur en in Jezus”. Dus ook buiten baptisten, buiten het christendom. God is meer dan wat wij weten en wat wij denken. Hij trekt het denken ook voorzichtig open naar een sociale dimensie en een oproep om opnieuw meel en rijst te verzamelen na de samenkomst om door te geven aan wie het nog slechter hebben in de favella.
Estevão is zelf heel zijn leven baptist geweest en denkt er nu over om weg te gaan uit deze kerk en meer aandacht te geven aan het sociale werk in de favella.
Na de dienst lopen we nog even rond doorheen de wijk en dan is het tijd voor de gezamenlijke almoço (middagmaal). Gezellig, er wordt wat nagebabbeld over de bijeenkomst. Dit samen eten blijkt eens per maand te gebeuren en ieder heeft wat extra’s meegebracht. Er is ook een man met het syndroom van Down die me omstandig vertelt dat hij een vriendin aan de haak heeft geslagen (sic: arumou um namorada) en dat is een verrassing waar hijzelf nog steeds niet van bekomen is. Ieder deelt in zijn opgetogenheid.
Alle mensen die in deze buurt wonen, komen vanuit het Noord Oosten van Brazilië. De favella ligt vlak bij een van de grote waterbekkens die de ABC steden voorziet van water, ongeveer 4 miljoen mensen . Er zijn heel wat favellas gebouwd, allen illegaal op gebied dat eigenlijk ook voor de toevoer van het water moet zorgen. Maar de mensen zijn massaal gekomen vanuit het Noordoosten, hebben stukjes land bemachtigd en de gemeente voelde zich vervolgens toch verplicht een paar smalle wegen aan te leggen. Maar deze wegen laten geen water meer door voor het waterbekken. En toch is het water nodig en dus wordt er door de gemeente weer gedacht aan het neerslaan van de schamele woningen.
Veel vuil water, afval en de open riolering van de favellas komt in kleine riviertjes terecht die vervolgens eindigen in het waterbekken. Er wordt ook volop gezwommen in dat vuile water. Vanaf de grote uitvalswegen van São Paulo, de Anchieta en de Immigrantes. zien deze waterbekkens eruit als prachtige grote meren, de realiteit van dichtbij is even anders. De illegale huizenbouw strekt zich ver uit. De mensen blijven onafgebroken komen vanuit het Noord Oosten van het land naar de randgebieden van de grote stad.
Er is iets wonderlijks aan de hand in deze favella’s: overal kleine kerkgemeenschappen, baptisten, en vele verschillende pentecostaalse kerken. De meest wonderlijke namen van deze kerkgemeenschappen staan geschreven op verhakkelde garagepoorten. De meeste favellabewoners zijn lid van een van deze groepen. De ‘voorgangers’ van deze gemeenten leven zelf in de favella, zijn er opgegroeid.
Buiten de favella verheft zich een grote katholieke kerk. Estevão vertelt me dat de pastor van de katholieke kerk elke dag in de ochtend de favella ingaat en ’s avonds weer naar zijn huis gaat vlak bij de grote kerk. “De katholieken redden het hier niet” vertelt hij mij. Het verwondert me niet. En het is me ook duidelijk waarom hier de baptisten en de pentecostalen steeds meer gaan groeien. (Lieve Troch)