Vanaf mei 2012 werkt Henk Vijver enkele maanden per jaar als uitgezonden medewerker van Kerk in Actie in Colombia. Hij bezoekt kerk- en dorpsgemeenschappen die in dit land lijden onder het geweld van guerrilla's, (para)militairen of drugsmaffia. Henk ontwikkelt materiaal hoe men vanuit het geloof kan werken aan verzoening. De andere helft van het jaar werkt hij in Nederland met groepen die in ons land te maken hebben met conflicten.
Henk werkt nauw samen met de Colombiaanse theoloog en ethicus Edgar López van de katholieke universiteit Javeriana. Edgar López werkt enkele weken per jaar in Nederland om colleges aan de VU te geven.
Abonneer mij op deze weblog
Meer info over het project:
Henk Vijver, werken aan verzoening
Genade op straat
23 juli 2012
Het centrum van Bogotá is in de weekends één grote volksmarkt. Iedereen kan op straat zijn handel, kunsten of etenswaren aanbieden. De menigte bezoekers bestaat vooral uit de volksklassen, zoals dat heet. Hoe meer je in de zijstraten komt, des te dubieuzer de aangeboden waren en diensten.
Tussen de uitgestalde koopwaar – oude encyclopedieën, vergeelde bijbels, pornoblaadjes, suikerzoete afbeeldingen van Jezus, prenten van de maagd Maria, grammofoonplaten van Carlos Gardel (de Argentijnse tango-zanger die ook hier nog steeds erg geliefd is) – zie ik opeens een klein boekje van Gabriel García Márquez; de rede die hij in 1982 hield toen hij de Nobelprijs voor literatuur in ontvangst nam. Enkele auteurs vertellen in het boekje hoe het bericht over de Nobelprijs destijds in Colombia werd ontvangen. Ooit heb ik die rede gelezen, maar hij ontbreekt in mijn verzameling. Het boekje ligt half uit de band, maar ik wil het graag meenemen.
De verkoper is een man van de straat die uiterlijk al behoorlijk op zijn koopwaar lijkt. Als ik mijn belangstelling toon voor “Gabo” (GGM), komt hij los.
‘Dit moet u lezen, su merced!’, zegt hij, ‘een historisch document.’
Hij spreekt me aan met “su merced” (uwe genade of goedheid); een prachtige, ouderwetse aanspreektitel die je in Bogotá vrij veel hoort. Kom daar 'es om in Buenos Aires (of in Amsterdam)!
‘U houdt van zijn boeken?’
‘Gabo is de grootste schrijver van Latijns-Amerika.’
Mijn nieuwsgierigheid is gewekt en ik wil weten of hij het werk van García Márquez ook echt kent.
‘Wat vindt u zijn mooiste boek?’
‘Liefde in tijden van Cholera,’ zegt hij vrolijk en zonder een moment te aarzelen.
‘Ja, dat is een fraai verhaal,’ beaam ik lachend. ‘Mucho amor y mucho humor.’
‘Dat gaat altijd samen,’ onderwijst hij me. ‘Liefde maakt het leven vrolijk. Wist u dat?’
Dat weet ik gelukkig. We zitten ondertussen samen op de straatstenen en hebben midden tussen zijn koopwaar een boeiend gesprek over de fantastische verhalen die Gabo de wereld heeft geschonken. Het boekje geeft hij me mee voor 2000 pesos, een euro.
Een paar weken later loop ik weer bij hem langs. Hij kent me nog en weet precies wat hij me heeft verkocht.
‘Su merced heeft een goed geheugen,’ zeg ik hem.
Hij lacht. ‘Zo wordt ik niet vaak aangesproken. Maar u begint de goede Colombiaanse gewoonten al aardig te leren.’
Vlak bij mij in de buurt staat Maria elke ochtend op straat met haar kraampje. Ze perst sinaasappels uit en verkoopt het sap. Ze komt uit een van de arme wijken. Elke dag werkt ze op dit kruispunt, in het geraas en de walmen van het verkeer, temidden van horden gehaaste voorbijgangers. Soms heeft ze haar kinderen bij zich; die spelen dan een aantal uren op het kruispunt. Het leven is voor Maria elke dag weer een gevecht ten behoeve van haar kinderen. Een paar keer in de week ga ik bij haar aan en koop een bekertje sinaasappelsap. Ze kent me al en als ik een paar dagen niet ben geweest, mist ze me.
‘Su merced had het zeker te druk om aan mij te denken!’
Als ik wegga, kijkt ze me aan en zegt: ‘Que Dios le bendiga!’ (moge God u zegenen). Een mooie groet die door het vele gebruik soms
wat oppervlakkig lijkt. Maar als Maria het zegt, betekent het heel veel.
‘Maria, la merced de Dios, voor u en uw kinderen’.
In de stad Medellín heb ik samen met een collega een ontmoeting met een groep mensen: slachtoffers en daders van geweld. We zijn erg benieuwd. Hoe reageren die mensen op elkaar? Wat is hun verleden? En hun toekomst?
Ze willen allemaal graag hun verhaal kwijt en zijn dan ook vrijwillig gekomen. De meesten hebben deelgenomen aan een van de gewapende bendes in het land. Schokkend wat zij hebben meegemaakt en wat zij zelf hebben gedaan. Schokkend vooral hun levensverhaal. Het zijn mensen van het platteland; vrijwel analfabeet. Vaak reeds als kind een van de gewapende groepen binnengehaald. Eén vrouw zelfs als 8-jarig meisje. Gebruikt voor allerlei taken en diensten. Soms van de ene beweging naar de andere overgestapt. Overtuiging of idealen spelen geen enkele rol. Het zijn toevallige omstandigheden die hun levens hebben bepaald.
Isabel (fictieve naam) geeft leiding aan het programma voor deze mensen. Zij biedt hen scholing aan vanaf het laagste niveau en helpt hen aan werk. Isabel is zo'n vrouw die alles voor elkaar krijgt. Zelfs dat de deelnemers in verschillende bedrijven een kans krijgen om te werken. Na jaren van geweld, drugs, alcohol, angst en isolement durven ze weer de straat op. Isabel wordt door hen vereerd. Zij leert hen elkaar te accepteren en geeft hen het besef dat zij ondanks alles de moeite waard zijn.
‘Door Isabel kan ik weer in God geloven,’ zegt een van hen.
‘Isabel es el amor de Dios,’ zegt een ander.
De meeste deelnemers hebben heel wat op hun geweten en ook henzelf is erg veel aangedaan. Beter dan ooit tevoren begrijp ik wat Jezus van Nazareth bedoelde toen hij mensen die kwaad doen vergeleek met een muntstuk of een schaap dat is zoekgeraakt. Ook dit zijn zoekgeraakte mensen. Ze roepen niet veroordeling op, maar vooral compassie. Wat ze het meest nodig hebben is iemand als Isabel. En dat hebben ze hier in Medellín gevonden.
Wij wensen Isabel en de anderen alle goeds.
‘Que Dios les bendiga, Isabel en haar mensen.’
Een groet vanuit Santa Fe de Bogotá
Henk
Reacties (7)
24 juli 2012 om 23:12 | Door: SipkeDie blauwe Renault 4 (?) uit de eerste foto, verkocht 'ie ook Mantecol? Dan moet je nog een pakje meenemen!
24 juli 2012 om 23:25 | Door: ceeszorgdragerBuenas dia Enrique vanuit het Frese Balk waar we een aantal dagen staan om van de Friese lucht en wijdsheid te genieten. Het is weer een mooi verhaal van de markten en toestanden daar waar de mensen toch in overleven. Voor ons welterusten en voor jou goeiemorgen als je dit leest. Un embrasdo Joni en Cees
25 juli 2012 om 0:16 | Door: Gerda ZomerLas bij Hobbe op Facebook, de link naar je weblog.
Wat een bijzonder werk doe je daar.
Prachtig om te lezen!!
25 juli 2012 om 9:42 | Door: Door-Elskebeste Henk, dank je wel, genade kan inderdaad op straat liggen. Deze keer heb ik je verhaal maar eens op mijn facebookpagina gedeeld, kunnen er weer wat meer mensen mee lezen. Alee goeds, Casimira.
27 juli 2012 om 10:50 | Door: AkkieLeren elkaar te accepteren en het gevoel krijgen de moeite waard(waardevol) te zijn. Hoe essentieel, waar dan ook. Mooi Henk, wat je meemaakt en met ons deelt. Hoop je gauw te zien!
28 juli 2012 om 20:44 | Door: Feikje BakkerBeste Henk Dank voor het delen van je ervaringen. Veel sterkte bij je werk.
9 maart 2013 om 12:36 | Door: Anneke dag Henk, een klein feestje jouw verhalen en foto's met prachtige kleuren en Garcia Marquez. Samen met de verkoper op de stoep ik zie jullie zitten! Het zorgt voor een glimlach :)