Dominee Arjan Plaisier, scriba van de generale synode van de Protestantse Kerk, bezoekt van 18 t/m 27 mei 2012 Zimbabwe en Zambia om kennis te maken met partners van Kerk in Actie en de GZB. Arjan Plaisier hoopt met dit bezoek meer inzicht te krijgen in kerk zijn in zuidelijk Afrika. Ontmoeting en uitwisseling staan bij dit bezoek centraal. Elke dag schrijft Arjan Plaisier op wat hem die dag is opgevallen.
Pinksteren in Zambia
27 mei 2012
Mijn laatste dag in Zambia valt op Pinksteren. Ik maak ’s morgens twee diensten mee in dezelfde kerk in een wijk in Lusaka, en mag in beide diensten de preek houden. We arriveren op tijd, maar zijn dan wel de eersten.
De eerste dienst wordt in het Engels gehouden, de officiële taal van Zambia, maar het heeft zeker het belang van de lokale talen niet verdreven. Integendeel, juist deze talen komen dichter bij het hart van mensen. De eerste dienst vind ik dan ook wat steriel verlopen. De tweede gaat in een van de lokale talen (voor alle duidelijkheid: ik word vertaald). Er zijn meer mensen, er wordt door vijf koren (achter elkaar) gezongen en ik voel dat er meer beleving is. Ik word in deze tweede dienst getroffen door een vrouw die een spontane en op geen enkele manier gespeelde uitstraling van een innerlijke vreugde heeft, dat het is alsof de Heilige Geest toch even zichtbaar wordt in vlees en bloed.
Op het programma stond voor de middag een bezoek aan een gemeente die tot een kerk behoort die 11 jaar geleden is afgesplitst van de Reformed Church of Zambia (RZC). Dat is een pijnlijke scheuring geweest die volgens velen niet nodig was geweest.
Wat speelde? Gemeenteleden en predikanten wilden een zogenaamde mass-prayer mogelijk maken. Gemeenteleden bidden elk voor zich dan hardop, en kunnen daarbij zelfs in tongen gaan spreken (zo wordt gezegd). Dat kan door te blijven zitten, maar ook door wat heen en weer te lopen, waarbij soms behoorlijk luid gebeden kan worden. Veelal staat zo’n gebed in het kader van een geestelijke strijd, waarbij de macht van de duivel moet worden overwonnen en de macht van God moet doorbreken. Dat ging de toenmalige leiding te ver (maar mogelijk speelden er ook hele andere dingen mee) en zo ontstond een scheuring.
De ontwikkelingen stonden echter daarna in de RZC ook niet stil en tegenwoordig is er in deze kerk ook een liturgische vorm die deze mass-prayer mogelijk maakt, zij het wel binnen bepaalde grenzen. Zo worstelt een ‘reformed church’ met de vorm. De inhoud staat niet ter discussie, die is ondubbelzinnig en gebaseerd op een reformatorische belijdenis. De vorm wel degelijk.
Helaas blijken we verkeerde tijden doorgekregen te hebben en missen daardoor de dienst van deze meer pentecostale afsplitsing van de RCZ. Ik kan er niet over klagen te weinig te hebben meegemaakt en van te weinig deelgenoot te zijn geworden. Ik kijk terug op een intensieve maar ook heel waardevolle reis.
In de visienota van de Protestantse Kerk wordt onderstreept dat we als kerk deel zijn van een wereldkerk en dat de wijze waarop God werkt in andere delen van de wereld ons veel te zeggen heeft. Dit stuk Afrika heeft me daar opnieuw van overtuigd.