Verhalen uit Palestina, AEI

Vergunningen, vergunningen

Mary zegt dat ze een vergunning hoopt te krijgen voor Jeruzalem. Tijdens de komende Palmzondag wil ze meelopen met de processie die begint bij Al-Azzariyeh, het Bijbelse Bethanië. De processie verbindt haar met de mensen, de gemeenschap, het land, met God. De laatste paar jaar heeft zij nooit een vergunning ontvangen tijdens Pasen of Kerstmis, maar vorig jaar kreeg ze een voor Kerstmis.

Een collega hoopt een vergunning te krijgen met Pasen om zijn oog te laten behandelen. Hij kreeg met kerst een vergunning, maar hij kreeg er geen toen hij zich vorige maand aanmeldde voor de behandeling in een ziekenhuis in Jeruzalem.

Een buurman is de afgelopen 5-6 jaar niet in Jeruzalem geweest. Hij zegt dat tijdens Kerstmis en Pasen ofwel hijzelf, danwel zijn vrouw, een vergunning krijgen, maar nooit allebei tegelijk. Hij wil de kerk in Jeruzalem bezoeken als familie, niet alleen. De laatste tijd hebben hij en zijn vrouw het opgegeven. “Het is te veel vernedering”, zegt hij, “om door die kooien langs de Muur bij de Bethlehem-Jeruzalem terminal te moeten lopen, en een vergunning te laten zien alsof je een vreemd land wilt bezoeken.”

Vergunningen, vergunningen. Ik heb gemerkt dat een Palestijnse vrouw afgelopen kerst tranen in haar ogen kreeg toen ze eindelijk een vergunning kreeg na bijna twintig jaar wachten. Was ze blij of verdrietig, of beide? Op de een of andere manier is het verschrikkelijk om gelukkig te zijn als je de vergunning krijgt. Sommige mensen weigeren ze zelfs aan te nemen. Sommigen weigeren teneinde hun waardigheid te behouden, anderen omdat ze het eenvoudigweg opgaven om buiten Bethlehem te reizen.

Sommige mensen vragen een vergunning aan met als voornaamste reden om te winkelen in het winkelcentrum van Malha, een buitenwijk van Jeruzalem, gebouwd op Palestijns land. Vorig jaar werd het gerucht verspreid dat één van de kerken in Bethlehem - de kerken ontvangen de Israëlische vergunningen voor religieuze gelegenheden – de vergunningen voorafgaand aan Kerstmis niet wilde overhandigen om te voorkomen dat mensen vooral naar Jeruzalem zouden gaan om te winkelen.

Het woord "vergunning" klinkt rationeel, en associeer je met administratieve handelingen, maar het verbergt de vernederingen, het irrationele en de willekeurige behandeling bij de checkpoints. Als Palestijn ben je een marionet, de soldaten en bureaucratieën spelen met je. Mijn vrouw Mary en ik zeggen onze Nederlands-Palestijnse kinderen Jara en Tamer niet zenuwachtig te worden bij de controlepost. Hoewel ze nog steeds nerveus zijn, houden ze zich meestal goed onder controle. Soms knijpt Tamer in mijn hand tijdens het wachten.

Toen ze nog erg jong waren, speelden Jara en Tamer thuis weleens “controlepostje” bij een deur in onze smalle gang. Ze zetten een been over de ingang, en Mary of ik moesten ons paspoort laten zien. Jara kon de verveelde en denigrerende houding van een soldaat goed nadoen. We lieten hen hun spel spelen, het was een manier van omgaan met de situatie.

Afgelopen januari van dit jaar, op een vrijdag tijdens de (orthodoxe) kerstperiode, wilden Mary en haar zuster graag met de kinderen door de controlepost. Jeruzalem is een leuk uitje voor hen. Ook om speelgoed te kopen in het winkelcentrum Malha, moet ik toegeven. Plotseling leek er een nieuwe regel te zijn: een soldaat verklaarde dat op vrijdag kinderen jonger dan 16 jaar niet mochten passeren. (De algemene regel is dat kinderen worden doorgelaten totdat ze 16 jaar zijn, dan zijn ze kennelijk gevaarlijk geworden.) Palestijnse ouders met een kerstvergunning konden passeren, maar hun kinderen niet. Volgens een waarnemer van de Oecumenische Begeleiders voor de Vrede in Palestina en Israël (EAPPI), die dagelijks bij de controlepost staan, kan dit zijn gebeurd omdat er een nieuw team van soldaten was aangekomen.

Jara, onze dochter van 13, begon een beetje huilen. Mary's zus was furieus. Hamir, [ezels], zei ze alsof er rook uit haar oren kwam van woede. Het is moeilijk om koel te blijven. Het is die druk dat je nooit zeker weet wat er gebeurt bij de controlepost. Dat duurt nu al vele jaren. Het vreet aan de zenuwen van de kinderen en volwassenen.

Soms vertel ik Jara om de controlepost anders te zien. Beschouw het passeren van de controlepost als een les maatschappijleer. Een les in het echte leven, buiten de klas. Observeer hoe de Israëli’s je behandelen wanneer je met je Palestijnse moeder bent. Dat is heel anders dan wanneer je de controlepost met je vader passeert. Het is als een wetenschappelijk experiment. In het eerste geval kan het gebeuren dat je je kleren uit moet doen, wanneer je met een piepgeluid in de X-ray staat. En de soldaten maar schreeuwen tegen jou en je moeder. Wanneer je met je vader langskomt, ben je opeens een Nederlands kind: "Ahhh ... Nederlanders zijn vriendelijk en beschaafd," zie je de soldaat denken. En je wordt doorgewuifd.

Toen Jara nog klein was verzuchtte ze ooit: "Pas in de hemel zijn er geen checkpoints". Onlangs emigreerde Tamer's beste vriend naar Australië, hoewel zijn ouders hier een goede baan hadden. Ze hadden hun huis naast de Muur. Toen Mary Tamer zei dat ze misschien wel weggingen om een paspoort te krijgen en de vrijheid te voelen, was Tamer niet overtuigd. Hij zei dat naar Australië te gaan om een paspoort te krijgen waanzin was. Mary zei tegen hem: "Als je ouder worden en niet naar Jeruzalem kan, zul je begrijpen wat het betekent om een echt paspoort te hebben en vrij te zijn."

(foto: lopen door een checkpoint. De personen op de foto komen niet voor in het verhaal)