Achtergronden van zending, werelddiaconaat en Kerk in Actie.
De eerste christelijke gemeenschappen
Het Woord van God, de bijbel, geeft mensen al eeuwenlang hoop en inspireert hen om hun naasten lief te hebben als zichzelf. Het boek Handelingen beschrijft hoe met het Pinksterfeest, de geboorte van de kerk, de zendingsbeweging begon vanuit het centrum van het Joodse geloof, Jeruzalem, naar het centrum van de macht in de toenmalige wereld: Rome. Door de zendingsreizen verspreidde het christelijk geloof zich snel over de wereld. In Israël, Klein-Azië, Griekenland en daarbuiten ontstonden gemeenten. Deze gemeenten onderhielden contact via brieven, reizigers, maar ook door onderlinge hulpverlening. De uitgangspunten van dit ‘oecumenisch delen’ zijn nog steeds een bron van inspiratie voor het werk van Kerk in Actie.
Zendingsgenootschappen
Bij zending denken wij vaak aan een beweging van ‘ons’ naar ‘hen’. Maar zending is niet door ónze kerken ontstaan: onze kerken zijn door zending ontstaan. Pas vanaf de achttiende eeuw kwam zending vanuit Europa op gang. In 1797 werd het Nederlands Zendelingen Genootschap opgericht. Rond 1900 werd zending meer en meer een officiële taak van de kerken. Hoewel de zending zich nooit had beperkt tot woordverkondiging, maar ook ziekenhuizen, scholen en landbouwwerk had opgezet, kwam het werelddiaconaat als werksoort pas in de twintigste eeuw op gang.
Werelddiaconaat en noodhulp
Na de Eerste Wereldoorlog verleenden de kerken in Europa hulp aan oorlogsslachtoffers en vluchtelingen. Na de Tweede Wereldoorlog werd dit ook door de in 1948 opgerichte Wereldraad van Kerken aangepakt en ook de watersnoodramp van 1953 in Zuidwest-Nederland gaf een impuls aan het werelddiaconaat. Achtereenvolgens werden opgericht: de Stichting Oecumenische Hulp aan kerken en vluchtelingen (SOH, 1952), de hervormde Sectie Internationale Hulp later Generale Diaconale Raad (1956) en het gereformeerde bureau Wereldhulpactie binnen het Algemeen Diaconaal Bureau (1960). Zo kreeg het werelddiaconaat gaandeweg een plek binnen de kerken.
Kinderen in de Knel
Zo ontstaan er meerdere hulpinitiatieven binnen de diverse kerken. In 1979 richten verschillende kerkgenootschappen een speciaal programma voor hulp aan kinderen op: Kinderen in de Knel.
Ontwikkelingssamenwerking, ICCO
In de jaren vijftig en vooral zestig van de 20e eeuw werden veel koloniën in Afrika en Azië onafhankelijk en meestal werden daarbij ook hun kerken zelfstandig. In deze tijd kwam buiten de kerken ontwikkelingssamenwerking op gang. Door de protestantse kerken werd ICCO (Interkerkelijke Coördinatie Commissie Ontwikkelingssamenwerking) opgericht om deel te kunnen nemen aan ontwikkelingssamenwerking en daar ook subsidie van de overheid voor te verwerven.
Nieuwe inzichten over armoede
De onafhankelijke kerken in het buitenland lieten steeds meer hun stem horen in het wereldarmoedevraagstuk en zo groeide het inzicht dat armoede in de wereld niet slechts een gevolg is van een gebrek aan geld, of middelen, of kennis, maar ook te maken heeft met economische en machtsstructuren.
Kerk in Actie
In augustus 1995 richtten de hervormde, gereformeerde en lutherse bureaus voor zending en werelddiaconaat en enkele kleinere kerken ‘Kerken in Aktie’ op. Aanvankelijk met name om gezamenlijk randkerkelijke en buitenkerkelijke mensen te benaderen. Inmiddels is Kerk in Actie het zendings- en (wereld)diaconale werk van de Protestantse Kerk in Nederland voor mensen binnen en buiten de kerken. Het wordt mede uitgevoerd namens tien oecumenisch georiënteerde kerkgenootschappen. Sinds 2006 voert Kerk in Actie haar werelddiaconale werk uit samen met de protestantse ontwikkelingsorganisatie ICCO.