Opleiding in eigen land
Sinds 1982 is het mogelijk om een doctoraal opleiding theologie te volgen aan het Oecumenisch Instituut voor Theologie en Religiewetenschappen (IEPG) aan de Methodistische Universiteit in de Braziliaanse miljoenenstad São Paulo.Voor die tijd waren theologiestudenten in Brazilië voor een goede opleiding aangewezen op het buitenland. Dat betekende een meerjarig verblijf in de Verenigde Staten of Europa met alle hoge kosten van dien en het gevaar dat men los raakte van de eigen Braziliaanse wortels. Het is daarom een grote verbetering dat theologiestudenten sinds 1982 terechtkunnen bij het IEPG in São Paulo. Niet alleen kunnen ze daar een doctoraalopleiding theologie volgen, maar ook vakken op het terrein van de pedagogiek, de filosofie en de communicatiewetenschappen. Daarnaast is er een aparte bibliotheek opgericht voor de bijbelwetenschappen waarbinnen veel aandacht wordt besteed aan de Latijns-Amerikaanse leeswijze van de bijbel.
Studiebeurzen
De afgestudeerden zijn veelal werkzaam als docent op een van de vele seminaries die Brazilië rijk is. Studeren aan een universiteit is echter voor de meeste studenten een (te) kostbare aangelegenheid. Hoewel de universiteit zelf een aantal studiebeurzen verleent, is dat lang niet genoeg voor de vele studenten. Voor de komende jaren zal een deel van het beurzengeld van Kerk in Actie gebruikt worden voor enkele buitenlandse studenten. Theologiestudenten uit Afrika (Mozambique en Angola) en uit Latijns-Amerika (Cuba, Dominicaanse Republiek, Nicaragua en Noord-Oost Brazilië) worden gesteund. Kerk in Actie stelt € 25.000,- per jaar beschikbaar voor studenten van de IEPG.
Perspectief van vrouwen
Aan hetzelfde Oecumenisch Instituut voor Theologie en Religiewetenschappen (IEPG) zijn de afgelopen jaren steeds meer vrouwelijke studenten aan een studie theologie begonnen. Dat is niet zo gek in een land waarin de meerderheid van de kerkgangers van het vrouwelijke geslacht is. De studentes zijn afkomstig uit de hele breedte van de Braziliaanse kerken: van Rooms-katholiek tot Pinksterkerk. Hoewel er in het algemeen in Brazilië veel aandacht is voor de positie van vrouwen in kerk en geloof, zijn er nauwelijks vrouwen die op het hoogste niveau kunnen lesgeven en onderzoek begeleiden. De vrouwelijke theologiestudenten aan het instituut voelden zich dan ook niet volledig erkend in de wijze waarop de theologie onderwezen werd. Een groep vrouwelijke theologiestudenten heeft daarom het initiatief genomen voor een leerstoel ‘theologie vanuit het perspectief van vrouwen.’
Lieve Troch doceert aan de methodistische universiteit in São Paulo
Dr. Lieve Troch is een deel van haar tijd verbonden aan het project Feministische studies in theologie en religiewetenschappen in Brazilië. Ze reist sinds 1998 drie keer per jaar naar Brazilië om daar enkele weken les te geven aan de methodistische universiteit in São Paulo (UMESP, Universidade Metodista de São Paulo). Haar colleges worden zowel door vrouwelijke als door mannelijke theologiestudenten goed bezocht. Ze geeft les, begeleidt studenten, doet onderzoek, werkt intensief samen met collega’s en levert ook regelmatig een bijdrage aan andere universiteiten en seminaries in het land. Meestal reist ze twee keer per jaar voor een periode van zes weken naar São Paulo en één keer voor een periode van twee weken. Dat geeft ruimte om studenten te ontmoeten die ze begeleidt bij hun master studie of PhD (doctor).
Hoge kwaliteit
De Metodista in São Paulo is een begrip in Brazilië en in heel Latijns-Amerika door de hoge kwaliteit van de opleidingen en door het feit dat de opleidingen internationaal erkend zijn. De faculteit Religiewetenschappen is daarbij het meest in het oog springend. De universitaire campus ligt in São Bernardo do Campo, een van de ABC steden die vast zit aan de immense stad São Paulo. (ABC steden zijn: Santo Andre, São Bernardo, Caetano, Diadema. São Bernardo kent alleen al ongeveer 850.000 inwoners, meer dan welke stad ook in Nederland.) Het grote São Paulo met deze satellietsteden heeft ongeveer 25 miljoen inwoners (ter grootte van de provincie Utrecht), het is de 7e stad ter wereld, de grootste stad én het economisch hart van Latijns-Amerika.
Universiteit met goede reputatie
De universiteit kent verschillende opleidingen: tandheelkunde, medicijnen, sociale wetenschappen, psychologie, menswetenschappen, politieke wetenschappen, management, theologie, filosofie, religiewetenschappen en andere. Alles bij elkaar 27.500 studenten in bachelor, masters en PhD (de Radbouduniversiteit in Nijmegen heeft 19.000 studenten). In een traditioneel katholiek land als Brazilië (groter dan Europa) is een "methodistische" universiteit van deze grootte in de stad São Paulo en met haar goede reputatie een opmerkelijk fenomeen.
Veelkleurige studenten en docenten
De masters en PhD opleiding in religiewetenschappen en theologie vinden plaats in een "oecumenische setting" binnen de metodista. De professoren zijn afkomstig uit verschillende kerken: presbyteriaan (hervormd/gereformeerd), luthers, katholiek, anglicaans, methodist. De studenten zijn nog diverser: naast de eerder genoemde denominaties zijn er ook studenten die tot een indiaanse godsdienst behoren, de candomble, evangelicalen, baptisten, pentecostalen. Alleen studenten die reeds elders een erkend bachelor hebben gehaald worden in dit oecumenisch instituut toegelaten. Een aantal studenten komen uit verschillende Latijns-Amerikaanse landen en de laatste jaren komen steeds meer zwarte studenten en studenten uit de oorspronkelijke Indiaanse groepen de witheid van de methodistische universiteit doorbreken. De opleiding wordt hierdoor in kleur, klasse en religieuze denominatie, steeds meer een afspiegeling van de Braziliaanse en Latijns-Amerikaanse samenleving.
Een kans om zelf veel te leren
Les geven aan een dergelijke opleiding is een immense kans om zelf veel te leren en bij te dragen aan een opener samenleving waar de kerkelijke hokjes doorbroken worden en openheid naar de samenleving hoog in het vaandel staat. En natuurlijk gaat alles in het Portugees, de taal van 180 miljoen Brazilianen.
Samenwerking
Naast de UMESP is er een lutheraanse protestantse theologieopleiding in het zuiden van Brazilië, EST, die samen met de UMESP wordt gezien als de beste 'theologische' opleiding in Brazilië (en Latijns-Amerika). Beiden scoren volgens de normen van de Braziliaanse staat en de internationale wetenschappelijke normen hoger dan de katholieke opleidingen in Brazilië en Latijns-Amerika. De opleiding aan de metodista/UMESP heeft het meest oecumenische karakter en specialiseert zich ook in religiewetenschappen. Er is aan de UMESP een nauwe samenwerking met professoren van federale (staats)universiteiten op het gebied van sociologie en antropologie.
Brazilië
In het enorme land Brazilië zijn de tegenstellingen groot: opvallend is de ongelijkheid in landbezit en inkomen. Ondanks dat het zuiden van Brazilië redelijk ontwikkeld lijkt, is er veel armoede. Kerk in Actie ondersteunt met name projecten in het noorden en noordoosten van Brazilië, dat in ontwikkeling achterblijft. We steunen theologisch onderwijs, achtergestelde groepen, georganiseerde kleine familiale duurzame landbouw, de aanpak van de klimaat- en milieuproblematiek, de hiv/aids-problematiek, kinder- en jongerenprojecten op het vlak van seksuele uitbuiting van en handel in meisjes en vrouwen, rechten van kinderen en jeugdrechtspraak. We hebben een hoogleraar Theologie uitgezonden naar Brazilië.
Kerk in Actie Interactief in Brazilië