Opvang en scholing van weeskinderen

De broers Pascal en Francois worden opgevangen door Mwana Ukundwa. Foto: Johannes Odé.

Opgericht door Rose Gakwandi
In 1994 werden tijdens de genocide in Rwanda 1 miljoen mensen vermoord in honderd dagen tijd. Rose Gakwandi zat samen met haar man en kinderen verstopt in een huis in Butare. Zij overleeft met haargezin de genocide, maar haar ouders niet. Rose voelt ze zich wees en besluit zich na de genocide in te zetten voor al die jonge kinderen, die zijn achtergebleven als wees. In 1995 richt ze in Butare de stichting Mwana Ukundwa op, wat in het Rwandees "geliefd kind" betekent.

Ouders verloren aan aids
Mwana Ukundwa heeft inmiddels drie vestigingen (in Kigali, Butare en Kibuye) waar totaal er zo’n 2.400 kinderen en hun opvanggezinnen begeleid worden. In 1995 was het merendeel van de kinderen wees geworden door de oorlog. Inmiddels zijn de meesten wees geworden door aids. Aidsvoorlichting is dan ook een belangrijke taak van de stichting. Glorieuse is verantwoordelijk voor de coördinatie hiervan. Zij geeft voorlichting aan de leraren en leerlingen van de vijf betrokken scholen, districtsbestuurders en predikanten. Ze heeft boekjes geschreven over huiselijk geweld en seksueel geweld en regelmatig organiseert ze seminars over allerlei thema’s.

Opvanggezin
Rwanda telt bijna 230.000 weeskinderen. Mwana Ukundwa zoekt opvanggezinnen voor de kinderen. In sommige gevallen willen weeskinderen uit één gezin na het wegvallen van de ouders samen blijven. Deze kinderen vormen een zelfstandig kindgezin. Mwana Ukundwa zorgt ervoor dat er een ouder persoon aanwezig is om het huishouden draaiende te houden. Mwana Ukundwa steunt ongeveer 50 weeskinderen, die zo samen leven.

Sport en spel
De weeskinderen die eenmaal geplaatst zijn in een gezin, blijft Mwana Ukundwa in de gaten houden. Naast het verzorgen van (vak)onderwijs, organiseert zij elke zaterdag bijeenkomsten voor de weeskinderen in haar centra. Daar komen de kinderen samen voor sport en spel. Ook kunnen de medewerkers van Mwana Ukundwa op deze dagen goed in de gaten houden of de thuissituatie van de weeskinderen goed is. Men wil voorkomen dat weeskinderen door hun gastgezin misbruikt of mishandeld worden.

Onderwijs voor weeskinderen
Jean de Dieu is verantwoordelijk is voor het onderwijsprogramma. Hij onderhoudt contacten met vijf scholen in Kigali. Deze scholen krijgen financiële steun om extra klaslokalen en toiletgebouwen te bouwen of om lokalen te renoveren. Hij bespreekt met de scholen of er problemen zijn met leerlingen door armoede of ziekte en overlegt met de scholen hoe Mwana Ukundwa kan helpen. Veel kinderen die de basisschool hebben afgerond, kunnen een beroepsopleiding volgen in zowel Butare als Kigali. Deze leerlingen, tussen de 12 en 20 jaar oud, leren er naaien, brood bakken of schoenen maken. Zo bouwen zij aan hun eigen toekomst.

Ondersteuning hiv-geïnfecteerde kinderen
Josephine is verantwoordelijk voor de contacten met kinderen, die geïnfecteerd zijn met hiv/aids en kindgezinnen (gezinnen die worden geleidt door oudere kinderen). Ze bezoekt deze kinderen maandelijks thuis, heeft contact met opvangouders en adviseert waar dat nodig is. Voor hoge medische kosten kan men een beroep doen op de stichting. Daarnaast komen zo'n honderd kinderen elke zaterdag op het kantoor. Op deze dagen krijgen ze twee goede maaltijden en daarnaast is er tijd voor bijbelstudie n spelletjes en leren de kinderen hoe ze om moeten gaan met hun ziekte.

Ondersteuning van hiv-geïnfecteerde opvangouders
Ouders die geïnfecteerd zijn worden begeleid door Jocelyne. Met name vrouwen bezoeken de bijeenkomsten; mannen schamen zich vaker om toe te geven dat ze geïnfecteerd zijn. Om deze vrouwen een inkomen te verschaffen, zijn er handwerkgroepen opgericht. Deze groepen maken manden, tassen, overtrekken en schalen. Eenmaal per week komen ze op het kantoor samen. Terwijl ze bezig zijn met hun manden bespreken ze de problemen waar ze tegenaan lopen. Jocelyne geeft hen voorlichting hoe zij kunnen voorkomen dat zij anderen besmetten. Zij krijgen medicijnen tegen bijverschijnselen van aids. Mwana Ukundwa vergoedt ziekenhuiskosten en geeft hen eens per maand een voedselpakketje (suiker, maïsmeel rijst, zoete aardappelen en zeep). Bij ziekte zorgen de vrouwen voor elkaar en voor elkaars kinderen. De verkoop van de producten zorgt voor een basisinkomen.

Resultaten van het werk
Wat betekent het werk van Mwana Ukundwa voor weeskinderen, zoals Etiénne, Louise en Jean d'Amour?

Etiénne
Higira Etiénne kwam als 17-jarige jongen een naaiopleiding volgen bij Mwana Ukundwa in Butare. Zijn ouders en twee broers zijn vermoord tijdens de genocide. Als klein jongetje bleef hij achter. In eerste instantie komt hij bij een familie werken, die hem het zware werk lieten doen en weigerden hem naar school te laten gaan. Een paar jaar geleden is hij gevlucht en kwam hij terecht bij Uwizeyimana Marie, een 70-jarige vrouw. Haar man is overleden en haar kinderen hebben eigen gezinnen. Zij nam hem op als haar eigen kind, zocht een opleiding voor hem en steunt hem waar mogelijk. Inmiddels heeft Etiénne zijn opleiding afgerond. Hij was de beste van de klas was en mag het eerste jaar een naaimachine van Mwana Ukundwa gebruiken. Op deze manier kan hij zelf het benodigde geld voor een eigen machine (60.000 Rwandese franken, zo’n € 82,-) bij elkaar halen.

Louise
Nyinawumuntu Louise is 13 jaar en woont samen met haar moeder in Butare. Haar vader en zes broers en zussen zijn overleden in de oorlog. Louise zit in groep 7 van de basisschool. Haar lievelingsvakken zijn Frans en rekenen. Mwana Ukundwa ondersteunt Louise met het betalen van schoolmateriaal en een uniform. Hun enige inkomsten krijgen ze van het verhuren van hun veldje. De moeder van Louise kan dit niet zelf bewerken omdat ze eerst geopereerd moet worden aan haar benen en daar het geld niet voor heeft.

Jean d’Amour
Jean d’Amour is 20 jaar en sinds 1994 verantwoordelijk voor zijn jongere broertje en zusje. Een aantal jaren hebben ze rondgezworven totdat ze in 1998 bij Mwana Ukundwa kwamen wonen. Inmiddels hebben ze een eigen woning en is het jongste broertje aan het werk als timmerman. Jean d’Amour en zijn zusje gaan beiden naar school dankzij de steun van de stichting. Toch maakt hij zich nog regelmatig zorgen over zijn broertje, die vroegtijdig met zijn opleiding is gestopt. Jean d'Amour wil zijn opleiding graag afmaken en dan een baan zoeken.

Lees de weblog van een vrijwilligster
Engeline Kelderman werkt van februari t/m juni 2008 als vrijwilligster bij Mwana Ukundwa. Lees haar weblog: engeline.waarbenjij.nu.

Materiaal
Te koop via webwinkel: Collecteschaal Rwanda.
Foto's en verhaal voor kinderen (8-12 jaar): www.kerkinactie.nl/scholen.

Doe mee, wordt Interactief met dit project!