Ramadan en Idul Fitri

Blog

woensdag 5 september 2012In Indonesië tijdens de Ramadan en Idul Fitri, hoe gaat dat eigenlijk? Deze periode vol van vasten en vieren is voor moslims een bijzondere tijd. Maar voor mij werd het even zo speciaal, omdat het de eerste keer zou worden dat ik dit zou meemaken in Indonesië. Hoe is dat om zoiets te ervaren in een land waarin de overgrote meerderheid (ongeveer 90%) moslim is? We gaan terug naar 20 juli. De datum waarop iedereen dacht dat de Ramadan zou gaan beginnen. Ik ging de avond ervoor naar mijn buren Wareh en Dedi, een dertigerstel met wie ik bevriend ben. Ik was namelijk wel erg benieuwd hoe zij zich op zo’n periode voorbereiden. Toen ik binnenkwam, zaten ze voor de tv, want in het parlement was er een discussie gaande of de Ramadan nu 20 juli of 21 juli moest beginnen. Dit alles had te maken met de stand van de maan. Volgens mijn buurman Dedi elk jaar weer een onderwerp van debat. De overheid besloot die avond dat 21 juli de begindatum moest worden. Mijn buren volgen altijd het advies van de overheid, maar aldus Dedi: ‘Het resultaat is elk jaar hetzelfde: een kleine groep vooral radicalere moslims zal toch op ‘hun’ datum beginnen’. Zelf had ik me niet bedacht dat de Vastenmaand op deze manier van start zou gaan.Ik vroeg die avond aan Wareh, zwanger van de tweede, hoe dat zit als je zwanger bent in de Vastenmaand. Ze zei: ‘Je hoeft dan niet te vasten, maar ik wil dat wel doen’. Een paar dagen later vroeg ik haar hoe het ging en toen vertelde ze me dat ze niet meer mocht vasten van de dokter, omdat haar bloeddruk te hoog was. Uiteindelijk koos ze voor de middenweg: de ene dag vasten, de andere dag niet, want zonder vasten kon ze niet. ‘Vasten hoort erbij’.De Ramadan was ingegaan. Een maand waarin het leven er net een beetje anders uitziet: ’s Morgens rond 3.00 uur loopt er iemand door de wijk heen en roept ‘Sahur!’ Wat synoniem staat voor ‘de maaltijd ’s ochtends vroeg vooraf aan het vasten’. Vòòr het eerste ochtendgebed (rond 5.00 uur) mag er namelijk nog gegeten en gedronken worden. Dan de hele dag niet tot het avondgebed begin van de avond (rond 18.00 uur). Ook roken is overdag uit den boze, iets wat in het nicotine overgoten Indonesië niet voor iedereen even gemakkelijk zal zijn. De eerste twee weken wordt er de hele avond tot rond de klok van 23.00 uur gebeden en geciteerd met de luidsprekers aan. Bij de vraag waarom dit niet de hele maand zo doorging, werd geantwoord: ‘Na de eerste weken begint de vermoeidheid toe te nemen en neemt het enthousiasme af’. Als ik trouwens ’s avonds langs een moskee reed, vond ik het een prachtig gezicht: in het wit geklede mensen vol toewijding aan het bidden. Ik wilde graag een keer mee naar zo’n avondgebed en legde dit voor aan mijn Dedi en Wareh. Hun antwoord: ‘Als we nog in Jogjakarta (grote stad in Midden-Java) hadden gewoond, was dit geen probleem geweest, maar hier is het anders. Soms als wij naar ‘onze’ moskee gaan, komen bepaalde mensen niet, omdat ze ons te liberaal vinden’. Ik wilde ze met mijn aanwezigheid in de moskee ook niet onnodig in problemen brengen. Wel heb ik een keer samen met hen ’s avonds ‘het vasten gebroken’. Dat betekent samen de eerste maaltijd na het vasten nuttigen. Ze vertelden toen onder andere dat mensen tijdens de Ramadan veel meer en uitgebreid eten, terwijl je juist zou denken dat soberheid tijdens deze maand centraal zou staan.   Een ander verschil tijdens deze maand is dat overdag verschillende warungs (‘eethuisjes’) dicht zijn. De warungs met christelijke eigenaars en eettenten als Pizzahut en Kentucky Fried Chicken zijn wel gewoon open. Uit respect voor moslims worden er kleden of kartonnen dozen voor de deuren en ramen gehangen. Wij schijnen in Lampung nog ‘geluk’ te hebben. Op bepaalde plekken in Indonesië kun/mag je tussen de middag nergens buiten de deur eten tijdens de Vastenmaand.Op een keer ging ik met een vriend (dominee-in-spe) pizza eten. Ik besefte me toen opeens dat bijna alle gasten die hier nu zaten niet-moslim waren. Dat vond ik op dat moment een aparte gewaarwording. Van de Pizzahut gingen we die dag naar de bioscoop rond 16.00 uur, een tijdstip waarop mensen nog steeds aan het vasten zijn. Ik had wat flesjes drinken voor ons gekocht en opende die van mij in de gang voor de zaal waar over een paar minuten de film zou beginnen. Gelijk zei die vriend van mij: ‘Hé joh, niet zo in alle openheid. Mensen zijn nog steeds aan het vasten!’ Ik werd me door zijn opmerking bewust van een paar dingen: Eén, ik ben er echt nog niet aan gewend dat bijna iedereen om me heen aan het vasten is (Zo wilde ik ook een keer heel leuk wat te drinken aanbieden aan een (moslim)buurman die mijn elektriciteitsprobleem in huis aan het oplossen was. Gelukkig kwam ik daar net op tijd achter). Twee, niet-moslims houden er heel erg rekening dat hun medebroeder of –zuster aan het vasten is en willen het niet onnodig moeilijk voor hen maken. Is dit uit respect? Uit angst, want ‘wij christenen zijn de minderheid’? Of doe je dit gewoon, als je weet dat de mensen om je heen aan het vasten zijn?Nadat hij zijn opmerking had gemaakt, zei hij er gelijk grappend achteraan: ‘Maar jij bent een ‘bule’ (blanke), daar hebben ze vast wel begrip voor’.Iets wat tenslotte anders was tijdens de Ramadan: een maand lang geen aerobics. Tja als 90% van de sporters, inclusief de instructrice, moslim is en de hele dag vast dan wordt er om 16.30 uur niet gesport, omdat daar te weinig energie voor is. Voor mij persoonlijk was dit het grootste gemis tijdens de Ramadan.     Maar ook aan de Ramadan kwam een eind en wel op 18 augustus tijdens het eerste avondgebed. De hele nacht door werd er gezongen en gebeden om dit te vieren. Ik was die avond in een dorp en daar reden ook hele colonnes door de straten heen: vrachtwagens vol mensen, scooters, fietsen, al zingend en roepend dat God groot is. Verder werd er op verschillende plekken vuurwerk afgestoken om het begin van Idul Fitri (het Suikerfeest) in te luiden. Een week waarin familieleden bij elkaar op bezoek gaan (‘mudik’: terug naar huis), stromen mensen gaan steden uit en dorpen in en andersom. Reclames op tv maken emotioneel makende spotjes van familieleden die onverwacht langskomen en koekjes die zeker gegeten moeten worden deze dagen. Met vaak als afsluitende zin: ‘mohon maaf lahir dan batin’, excuses voor het materiële en het spirituele. Woorden die over en weer worden uitgesproken. Ook het synodekantoor sloot voor een week zijn deuren, of zoals ze dat hier noemen ‘we gaan samen met verlof’.      Mijn Idul Fitri programma zag er ongeveer zo uit: Op zondagavond op visite bij Wareh en Dedi. De eerste dag van Idul Fitri is meestal voor familieleden, maar aangezien wij een soort van familieleden van elkaar zijn geworden, was het helemaal okay dat ik op dag één al langskwam. Hun familie woont trouwens ook niet hier, maar op Java en Sumbawa. Omdat de kosten (vooral naar Sumbawa) erg hoog zijn, gaan ze meestal maar één keer in de twee jaar die kant op. Dit jaar bleven ze gewoon in Metro.Op maandag naar wat meiden van aerobics. Een paar meiden maken traditiegetrouw altijd een rondje langs een aantal anderen. Ik geloof dat we een stuk of zeven huizen zijn binnengeweest. Dat betekent vooral heel veel eten. Traditionele Indonesische hapjes en koekjes, waaronder spekkoek (lapjeskoek) en ketupat (gestoomde rijst in een mooi geweven pakje van kokosbladeren).Op dinsdag met Wareh en Dedi naar een paar studenten van de Islamitische Hogeschool die geregeld bij mij over de vloer komen om hun Engels te oefenen. Aan het eind van de dag stond de teller van mijn motor op 140 kilometer. Het eerste huis van Iir lag iets van 1,5 uur verderop. Na samen te hebben gegeten, gekletst en wat uitgerust van de motorrit, gingen we weer verder. Dit keer naar het huis van Nurul, een kwartiertje bij Iir vandaan. Vervolgens naar het huis van Ustad. Dat was nog een hele rit, waarbij we onder andere een rivier moesten oversteken met een bootje. Je kunt op deze link kijken hoe dat ging: http://www.youtube.com/watch?v=E3dbxyQ6COA&feature=youtu.be.De dagen erna deed ik nog een rondje bij een kennis en wat buren die weer terug waren gekomen van hun ‘mudik’ en toen had ik zo’n beetje iedereen wel gehad.Ramadan en Idul Fitri in Indonesië. De christenen kunnen zich alvast voorbereiden op de Kerstdagen. Hier is de gewoonte dat de moslims die tijdens Idul Fitri zijn bezocht de christenen een bezoekje komen brengen. Ik mag volgens mij nu alvast gaan inslaan…    

Ramadan en Idul Fitri in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.