Veelkleurigheid

Blog

vrijdag 21 september 2012Hoe langer ik hier ben, des te meer overeenkomsten ik zie tussen de GKSBS en de PKN. Misschien klinkt dat gek, want als je mijn blogs een beetje hebt gevolgd dan is Nederland duidelijk geen Indonesië. En ik ben ervan overtuigd dat de context hoe dan ook uitwerking heeft op de identiteit van een kerk.    Laat ik eerst eens een paar verschillen noemen wat de context van de GKSBS en de PKN betreft:- Religie: de overgrote overheid meerderheid hier is moslim. Daarnaast MOET je hier een religie aanhangen. Deze staat genoteerd in je identiteitsbewijs (KTP). Natuurlijk, KTP christenen of moslims heb je hier ook (religieus op papier), maar dat neemt niet weg dat religie een bepaalde vanzelfsprekendheid is in Indonesië. Dat merk je niet alleen aan de luidsprekers van de moskee, maar ook dat God regelmatig ter sprake komt. Welk geloof je ook aanhangt, Gods zegen krijg je regelmatig mee. (Om terug te komen op een reactie op mijn vorige blog: hier in Lampung gaan christenen en moslims over het geheel goed en ontspannen met elkaar om. Wat zich onder andere uit in het elkaar bezoekjes brengen rondom Kerst en Idul Fitri.) Nederland daarentegen leeft in een ‘post-christelijke tijd’. Religie is voor sommigen een taboe geworden. Dan denk ik aan de ene kant aan de generatie die als ze afscheid heeft genomen van het christelijk geloof dit ook in volle overtuiging doen. Of de mensen die een anti-moslim houding hebben. Aan de andere kant denk ik aan de vaak wat jongere generatie voor wie religie volgens de vaste paadjes en regels no go is geworden. Geloof is geen vanzelfsprekendheid voor hen. Dat uit zich enerzijds in allerlei ‘nieuwe religieuzen’, anderzijds in nieuwe bewegingen als Dominee 2.0 die juist God (weer) ter sprake willen brengen (http://dominee2punt0.wordpress.com/). - Etnische groepen: de GKSBS wil een regionale kerk zijn. Daarom heet ze ook de Christelijke Kerk van Zuidelijk Sumatra. Indonesië kent veel ‘etnische kerken’: Chinees, Javaans, Batak, etc. Vaak bestaan de leden bijna allemaal uit mensen van een bepaalde etnische groep. Hoewel de meerderheid van de leden van de GKSBS Javaans is (ongeveer 70%), profileert ze zich niet als Javaans. De samenleving is ook veelkleurig wat etniciteit betreft. Hoewel ook dat weer afhankelijk is van de provincie waarin je je bevindt in Zuidelijk Sumatra. De PKN is vooral een ‘witte kerk’. Hoewel Nederland multi-etnisch en –cultureel is (afhankelijk waar je woont), wordt dit niet zo weerspiegeld in de PKN. Naast de PKN zijn er wel zogenaamde ‘migrantenkerken’, internationale geloofsgemeenschappen uit Afrika, Azië enz. Wel wordt er op soms samengewerkt: in het delen van het gebouw of het organiseren van (diaconale) activiteiten.Voor alle duidelijkheid, mijn analyse is verre van compleet, ik wil gewoon wat grove lijnen schetsen om enkele verschillen te beschrijven.   Maar ik begon dit blog juist met de overeenkomsten. Wat zijn naast de vele verschillen de overeenkomsten tussen de PKN en de GKSBS? In één woord: de veelkleurigheid. Ik begin in Nederland. Ik ben opgegroeid in de rechterflank van de PKN, de Gereformeerde Bond, en daar leeft een andere geloofsbeleving dan bijvoorbeeld in de midden-orthodoxie. Andere taal, andere liederen, andere gebruiken. Door de weg die ik heb afgelegd heb ik het voorrecht (want zo zie ik dat toch wel) de PKN in haar breedte te leren kennen. In haar veelkleurigheid. Witte en zwarte toga’s, stola’s en bef, liedboek en psalmen oude berijming en opwekkingsbundel, enz. Veel verschillen, meningsverschillen soms ook (wat zich lokaal, classicaal of synodaal kan uiten, afhankelijk van de context). Verschillen die het soms erg lastig kunnen maken om samen kerk te zijn en ik wil ze niet idealiseren. Maar misschien zouden we veelkleurigheid niet als last moeten zien in de eerste plaats. Als ze tenminste verbonden wordt in eenheid.  Als de verscheidenheid in verbinding staat met God zelf, Vader, Zoon en Geest. Dat betekent niet dat we het altijd en overal met elkaar eens hoeven te zijn. We hoeven niet overal precies hetzelfde over te denken. Dat is eenheid volgens mij niet. De eenheid in geloof vinden we toch juist buiten onszelf? Als Jezus zegt dat Hij de weg, de waarheid en het leven is, dan kunnen we God dus toch nooit in ons bezit hebben? Als dat het uitgangspunt is als we in ontmoeting gaan met anderen, binnen en buiten de kerk, dan past nederigheid veel beter dan betweterigheid volgens mij. Je hoeft vervolgens daarom nog geen jaknikker te worden. Er mag met elkaar gediscussieerd worden. Of misschien meer gepast: er mag met elkaar gedeeld worden. Delen van wat je weet over God, wat je hebt ervaren in je leven, wat je hebt ontdekt in bidden, Bijbellezen, ontmoetingen met anderen. Dan gaan denominaties (PKN of CGK of Baptist of…) of modaliteiten (Gereformeerde Bond of midden-orthodox of…) ook veel minder een rol spelen. Je kunt je ook afvragen of we ons in Nederland, in deze ‘crisistijd’ niet beter druk kunnen maken over andere dingen.    De GKSBS is momenteel onder meer druk bezig met de revisie van de kerkorde. Of eigenlijk geen revisie, maar een nieuwe versie, want hij wordt helemaal op de kop gegooid. Tot toch toe werd een bijna helemaal gekopieerde versie van de GKI (Christelijk Kerk van Indonesië) gebruikt. De kerkorde was dus nodig toe aan contextualisering. Zo’n kerkordeproces heeft iets droogs, laat ik eerlijk wezen. Toch komen er tegelijkertijd allerlei interessant thema’s naar boven. Onder andere door dit proces wordt mij nog eens helderder hoe veelkleurig de GKSBS is. ‘Liberalen’ en ‘conservatieven’ willen allemaal hun stem laten horen over onderwerpen als: - Kinderen aan het Avondmaal: de GKSBS is de eerste kerk in Indonesië die kinderen toelaat aan het Avondmaal, maar sommigen zien hun kans om hun ‘tegenstem’ nog eens te laten horen.- De functie van de kerkorde: meer een praktisch handvat of een wet om anderen mee te oordelen?- De waardering van de ambten van dominee, ouderling en diaken: zit er hiërarchie in of niet?- Gescheiden predikanten, hoe moeten we daarmee omgaan?- Enz. De grootste vraag is misschien nog wel op welke manier de ‘rumah bersama’ (gezamenlijk huis) wordt verwoord in de kerkorde. ‘Rumah bersama’ is het sleutelwoord van de identiteit van de GKSBS. Ze voelt zich geroepen om als broeders en zusters te delen. De vraag is: wie is het ‘gezamenlijk huis’? Alleen de GKSBS, zuidelijk Sumatra in zijn geheel of heel de wereld? Is de ‘rumah bersama’ al present of is het een huis dat nog gaat komen? Kortom: allerlei vragen rondom de ecclesiologie, vragen over het wezen/identiteit van de kerk. Wie is ze voor God, voor de wereld, voor de schepping?Voor mij, als persoon die toch wat meer aan de zijlijn staat, is het heel interessant om dit proces te bekijken en een beetje te analyseren. Ik probeer in het hele verhaal vooral op de ‘dienst aan de samenleving’ te letten, op welke manier diaconaat een plek krijgt in de kerkorde. Maar ondertussen vallen me ook andere dingen op. ‘De liberalen’ en ‘de conservatieven’ lijken op een bepaalde manier heel erg op elkaar. Kort door de bocht: beiden denken de waarheid in pacht te hebben en willen de ander vormen naar hun eigen beeld. Daarnaast lijkt het dat veel predikanten en ook gemeenteleden vinden dat ze overal hetzelfde over moeten denken in de kerk.  Maar ‘moet’ dat wel zo nodig? En is deze wens om hetzelfde te willen denken ook nog cultureel bepaald, bijvoorbeeld omdat harmonie hier veel belangrijker is?    Ik wil stoppen met een persoonlijke ervaring. Tijdens de grote synodevergadering rondom de kerkorde die vorige maand werd gehouden kreeg iedereen dezelfde batik blouse cadeau en we werden allemaal verzocht om deze in elk geval tijdens de opening van de vergadering aan te trekken. (Niet ongewoon in Indonesische tijdens grote vergaderingen.) Wat ik grappig vond om bij mezelf te merken was dat ik hier een dubbel gevoel bij kreeg. Ik vond het aan de ene kant wel een mooi verenigend en samenbindend gebaar om met z’n allen zo’n veelkleurige blouse aan te hebben. Aan de andere kant voelde het wat beklemmend omdat ik me gedwongen voelde. Komt dat omdat we als Nederlanders toch vooral onszelf ‘moeten’ zijn? Of omdat eenheid en dwang niet samen kunnen gaan? Of…? Eén ding is duidelijk, over veelkleurigheid is het laatste woord nog niet gezegd.  

Veelkleurigheid in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.