Leven in de schaduw van een dam

Blog

woensdag 6 april 2016Een van onderdelen van mijn (door de gebroken voet wat uitgestelde) inwerkprogramma is het bezoeken van mijn collega’s van COMIN op hun werkplekken. Het eerste bezoek vindt deze week plaats en mag ik meelopen met collega's Jasom en Janaína. Zij werken in het inheemse gebied van de Xokleng-Laklănő in Santa Caterina, de staat ten noorden van Rio Grande do Sul waar ik woon.

 

Santa Caterina is de staat aangeduid met een pijl op het onderstaande kaartje. Het gebied waarin het inheemse gebied van de Xokleng-Laklănő zich bevindt is in het noordoosten van de staat. 

Kaart%20Brazilie.jpg  

TI%20L%20X.jpg

Na aankomst op maandagavond in Navegantes en de bus naar Blumenau, “de meest Duitse stad van Brazilië”, rijden we de door Atlantisch regenwoud beboste bergen in. Het is hier prachtig. Maar zoals overal in het zuiden van het land wordt de natuur door grote winkelcentra (van het type Amerikaanse mall) en bedrijven aan de kant gedreven. 

Blumenau%201.jpgBlumenau%202.jpg

Na een lange avond met goede gesprekken over Brazilië en de politieke situatie van het land (zie mijn Facebook-pagina Nienke bij COMIN voor reflecties hierover) onder het genot van goed bier uit kleine brouwerijen uit de regio, stonden we vanochtend vroeg naast ons bed om naar het dorp Plipatól te gaan. Plipatól is een dorp in het zuiden van het inheemse gebied Xokleng-Laklănő aan de rivier de Itajaí. In die rivier is in de jaren ’90 van de vorige eeuw, zonder enige raadpleging van de bevolking een dam gebouwd om overstromingen van de steden verderop te voorkomen. Vandaag ligt aan de voet van de dam nog een protest-nederzetting van de bevolking. Want, waar de dam het onder water lopen van verderop gelegen gebieden vermindert, is ze desastreus voor de gebieden aan de andere kant. De regio is namelijk niet voor niets overdekt met regenwoud: het regent hier namelijk heeeeeeeel veel. Dat betekent dat het water soms stijgt tot een aantal meter onder de rand van de dam (op de foto’s is niet goed te zien hoe diep het dal is aan de voet van de dam, maar het is aanzienlijk). Het is nauwelijks voor te stellen dat de rustige stroom van nu soms opzwelt tot een groot meer. Omdat het water niet weg kan vanwege de dam, zuigt de grond het water op, raken gebouwen verzadigd en spoelt de grond weg. 

Barragem%201.jpg

Barragem%202.jpg

Protest%20dam.jpg

Na het bouwen van de dam, is er door de staat ter compensatie een school gebouwd voor de inheemse bewoners van de regio. Een mooie ronde structuur die de aangepaste vorm van onderwijs die daar gegeven wordt vertegenwoordigd. Vergezeld van een sportcentrum was het een belangrijke plek in de gemeenschap. Helaas is het gebouw na een jaar of 10 niet meer bruikbaar omdat de muren een soort van sponzen zijn en zijn kromgetrokken door het water. De school is nu gehuisvest in de gebouwen die ooit zijn neergezet voor de kinderen van de bouwvakkers aan de dam. De locatie is veel te klein voor de huidige schoolgaande jeugd.

We zijn op bezoek bij de school omdat Jasom en Janaína meer samenwerking met dit dorp zoeken en om het materiaal dat door Janaína en de bewoners van een van de andere dorpen in het gebied is gemaakt over de Xokleng-Laklănő af te leveren. Het hoofd van de school ontvangt ons. Hij is blij met het materiaal, maar heeft ook zo zijn plannen voor een mogelijke samenwerking met COMIN. Een van de plannen die de komende tijd zal worden uitgewerkt is het werken aan en publiceren van een boek met de verhalen van de oudsten van het dorp. De Xokleng-Laklănő kennen van oorsprong geen structuur met een gekozen cacique (“opperhoofd”): voor hen zijn de oudsten de leiders van het volk. Zij geven raad en richting aan de bewoners en worden door iedereen gerespecteerd. Als een oudste spreekt, zal niemand hem of haar in de rede vallen. 

Oudsten.jpg

Door de oudsten de verhalen van het volk te laten vertellen, door de leraren de verhalen te laten opschrijven en vertalen en door de kinderen de verhalen te laten illustreren blijven ze behouden voor de volgende generaties. Want met het overlijden van de huidige generatie oudsten gaat potentieel heel veel kennis verloren. Want deze kennis is niet op schrift gesteld tot nu toe. Het verlies hiervan wil COMIN samen met de bewoners van het dorp voorkomen. Ik zal vanuit Săo Leopoldo meewerken aan dit project. Ben heel benieuwd wat het gaat worden!

Het blijft overweldigend voor mij om te zien en horen hoe gecompliceerd het leven en de situatie van de inheemse volkeren zijn. De dam en het verlies van grond is maar een van de vele problemen in de dorpen, dat maakte de verpleegster die op de "gezondheidspost" van het dorp werkte heel duidelijk in een van de gesprekken die we in de middag voerden. De relatief geďsoleerde ligging van het dorp, de armoede, problemen met alcohol en drugs leveren een heel scala aan problemen op die grote gevolgen hebben voor de bevolking van het gebied. 

Een eerste kijkje in de keuken van het werk van COMIN in de projecten. Morgen gaan we naar een ander dorp in het inheemse gebied. Wordt vervolgd!

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.