Kerk en staat (en theologie) in China

Blog

maandag 18 juli 2016Het Luthers Theologisch Seminarie (LTS) ligt op een mooie, groen beboste heuvel (met uitzicht op de ontelbare wolkenkrabbers van Tai Wai en Shatin), die Tao Fong heet. De naamgever van de heuvel was de Noorse zendeling Karl Reichelt die er in 1930 het Tao Fong Shan Christian Centre (http://www.tfscc.org/eg/index.htm), stichtte, als een ontmoetingsplek voor christenen en andersgelovigen. Tao (dao) betekent ‘weg’ en staat voor Christus, De Weg, en fong (feng) betekent ‘wind’ en staat voor de Geest. Samen met shan (heuvel) ging en gaat ’t hier om een plek waar Christus’ Geest waait.

Precies tussen het TFSCC en het LTS staat het Institute of Sino-Christian Studies (ISCS, http://www.tfscc.org/eg/index.htm) een instituut dat in de afgelopen twintig jaar een indrukwekkend en wereldwijd netwerk heeft opgebouwd van christelijke theologen en van theologische faculteiten en seminaries, van religiewetenschappers en universiteiten,  met als gemeenschappelijke aandacht en interesse christelijk geloof, kerk en samenleving in China.

Tao%20Fung%20Shan%2001.jpg

Het ISCS bevordert de vertaling van ‘westerse’ theologie in het Chinees en van Chinese theologie in het Engels, het organiseert uitwisselingen tussen China en bijvoorbeeld Hong Kong en het belegt workshops en conferenties over theologie, kerk en samenleving.

Zo is er nu, in juli, een bijeenkomst gehouden over de verhouding tussen godsdienst en overheid (kerk en staat) in China. De deelnemers kwamen uit (mainland) China, uit Hong Kong en de USA – en ook Tjeerd was uitgenodigd.

Het onderwerp werd interdisciplinair - historisch, juridisch, godsdienst-filosofisch, theologisch – behandeld. Het bijzondere was de openheid waarmee werd gesproken over de beperkte ruimte die de Chinese overheid laat. Alle spanningen die er in China zijn rond de vrijheid van godsdienst zijn spanningen die, meer in het algemeen, de vrijheid van meningsuiting, betreffen. In China wordt het openbare leven, de openbare ruimte waarin gewone burgers hun leven van alledag kunnen leven, ondergeschikt gemaakt aan de liefde voor het vaderland en de eenheid van de Communistische Partij.

Als het in de grondwet van China over godsdienst gaat over godsdienst die zowel het vaderland dient, patriottisch is, als het belang van de ene partij. Twee begrippen vallen op: 'normaal' en 'slecht' (evil). De overheid bepaalt welke godsdienst en wat aan  godsdienst ‘normaal' is en de overheid bepaalt wanneer godsdienst slecht is en dus strafbaar.

Officieel zijn er in China vijf erkende (goedgekeurde) godsdiensten: taoïsme, boeddhisme, tweemaal christendom (katholicisme, protestantisme) en islam. Die erkenning, die lang geleden, ver voor de revolutie van 1949, plaatsvond, leverde ook nu al meteen een heftige discussie op: waarom is het confucianisme, toch China’s main line gedachtengoed,  niet erkend als godsdienst. De antwoorden lopen uiteen van ‘dat is geen godsdienst’ tot ‘het overstijgt, als het hart van China’s bestaan, alle andere godsdiensten.

Daarom ook zijn steeds terugkerende thema’s en vragen, die als ‘hoe vreemd is het christendom aan China?’ en ‘hoe kan zich een Chinees christendom (geloof, kerk, theologie) ontwikkelen?’.

Het ISCS zelf is een stapje in de richting van een antwoord, in de richting van een theologie die ‘Sino-Christian’ wil zijn, Chinees en christelijk. Daarom is de vraag hoe de verschillende kerken in al die verschillende Chinese contexten (van China, Taiwan, Macau, Hong Kong, en van de Chinese diaspora waar ook ter wereld) zich verhouden tot de samenleving: of het nu is aan de leiband van overheden, of ondergronds, heimelijk en informeel, al dan niet in kerkelijke denominaties, al dan niet in migrantenkerken.

De kerk in China leeft, dat werd duidelijk, ook in deze workshop waarin juristen en religiewetenschappers, werkzaam op Chinese staatsuniversiteiten, vertelden hoe actief ze deelnemen aan huisgemeenten die officieel niet mogen bestaan.

(wordt vervolgd)

Hong Kong, 17 juli 2016

Tjeerd de Boer en Kathleen Ferrier

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.