Wij zijn Tamar, Wij zijn Ruth

Blog

vrijdag 31 maart 2017Al jaren heeft het Ujamaa Centrum een Tamar campagne, om te praten over Gender Based Violence, geweld tegen (mannen en) vrouwen en met name; verkrachting. We lezen dan de tekst uit 2 Samuel 13 met vrouwen en mannengroepen. Door de jaren heen werden de Bijbelstudie vragen steeds weer aangepast aan de huidige context, accenten verschoven mee met de veranderingen in de samenleving. De vrouwen zijn gehecht aan Tamar en willen het keer op keer herlezen en bespreken. Maar het is ook goed om ook eens andere teksten te lezen; nu dus Ruth.

In mijn vorige blog schreef ik ook al over Ruth, hoe Sarojini Nadar dat verhaal gebruikte en naast haar eigen leven kon leggen. Het Ujamaa Centrum heeft een tijd samen met haar gewerkt om dit verhaal als Contextueel Bijbellees tekst te kunnen gebruiken. In december, 2016, gaven we een training voor de 'HIV support group leaders'. Een paar weken geleden mocht ik de follow-up workshop geven. In december hadden we met het bijbelboek Ruth gewerkt dus daar keken we nu ook weer naar. Zonder dat we het verhaal voor ons hadden liggen hertelden we elkaar het verhaal en vulden elkaar aan als we details niet goed meer wisten. Daarna bespraken we de thema's in de tekst en daaraan gelinkt, de vraag waarom je deze tekst zou willen lezen met een groep. Ik vroeg hen wat voor verhalen er op konden komen bij mogelijke deelnemers en hoe ze daarmee om zouden gaan. Ze vertelden hoe moeilijk het kan zijn voor alleenstaande vrouwen of weduwen in een patriarchale samenleving. Ze identificeerden zich met Naomi, Orpa en Ruth. †

Als je als (jonge) vrouw trouwt, word je deel van de schoonfamilie. Er bestaat een gezegde in isiZulu dat er 'hier geen bord meer voor je op tafel bestaat'. Het 'hier' slaat dan op de familie waar de jonge vrouw vandaan komt. Rondom het huwelijk worden er veel cadeaus over en weer gegeven, dit is om te laten zien dat de man kan zorgen voor de vrouw (hij moet in ieder geval 11 koeien kunnen betalen aan de vader van de bruid). Maar als de echtgenoot komt te overlijden kan de vrouw niet terug naar haar familie, of de bruidsschat moet weer (deels) teruggegeven worden. Als er geen kinderen zijn uit het eerste huwelijk komt het ook voor dat een broer van de overleden echtgenoot, haar trouwt/krijgt. Als vrouw alleen is het heel moeilijk om een bestaan op te bouwen. Als de man wegvalt, valt ook de economische stabiliteit weg en de veiligheid. Door dit systeem leren veel vrouwen niet om zelfstandig te zijn en er zijn altijd wel 'behulpzame' mannen. Moeders en schoonmoeders kunnen de druk opvoeren en hun dochters en schoondochters er op uit sturen om het gezin te onderhouden.†

Als je dan het verhaal van Ruth samen leest komen er heel andere lagen naar boven. Als Naomi aangeeft dat ze niets meer kan betekenen voor haar schoondochters, ze heeft immers geen zonen meer en zelfs als ze nu nog zwanger zou raken en jongens zou baren, zou het te laat zijn, heeft ze echt niets meer te bieden. Ze is een weduwe zonder mannelijke erfgenamen en zelfs als ze terug gaat naar haar geboortegrond zal ze geen recht hebben op het land van haar familie. Opeens is Orpa heel dapper omdat ze er voor kiest om zelfstandig te zijn. Een deelneemster deelde haar verhaal als weduwe en moeder van twee kinderen; hoe zwaar het was om te vechten voor haar bestaan, hoe ze het buitenbeentje werd in de gemeenschap omdat ze zich niet conform de regels gedroeg. †

En dan is er nog Ruth en haar relatie met haar schoonmoeder. Er moet eten komen en het is de taak van de schoondochter om daarvoor te zorgen. Maar Naomi ziet het einde van de oogst aankomen en bedenkt een plan om ervoor te zorgen dat ze ook na de oogst te eten zullen hebben. Haar plan drijft Ruth in de armen van Boaz, een oudere, rijke man. (het ontbloten van zijn voeten is een eufemisme voor het ontbloten van zijn genitaliŽn) †

De vrouwen vertellen verhalen over 'suggar daddies' en 'blessers'. Er is hier in Zuid Afrika veel om te doen, er zijn contactadvertenties en reclame spotjes te zien waarin 'blessers' zoeken naar een 'blesse' en andersom. Rijke mannen (en vrouwen) die veiligheid en economische zekerheid kunnen garanderen in ruil voor seks. Dit is om meerdere redenen problematisch. De vrouw in kwestie heeft geen stem, wordt een 'ding', koopwaar. Wat als de blesser haar niet meer wil, ze te oud is voor zijn smaak? Welke keus heeft zo'n vrouw dan nog? Dan zijn er nog de ongewenste zwangerschappen waar de vrouw wanhopig vanaf wil komen en op onveilige manier abortus laat plegen, ze wordt ziek en kan dood gaan. Het grootste probleem is HIV. De uitbraak van nieuwe HIV gevallen bij jonge vrouwen, in de leeftijd 14-24 jaar, is hier het hoogst. Gek genoeg niet bij hun mannelijke leeftijdsgenoten. De vrouwen krijgen het van oudere mannen. †

We praatten veel over deze thema's en hertellen het verhaal van Ruth. Wat kunnen we er aan doen? Vrouwen (en mannen) bewust maken van de gevolgen, vrouwen andere manier leren van zelfstandig zijn, meer praten over de machtsverhoudingen binnen families en patronen en systemen doorbreken. †

Na de workshop kreeg ik de vraag van Sthembiso of ik met de vrouwen een manier kon bedenken om de bijbelstudie van Ruth te presenteren aan een groep van het Nida Instituut (bijbelvertalers). Dus zaten we twee middagen om de tafel om met een creatieve manier van presenteren te komen. We besloten om het verhaal scene voor scene na te spelen en tussen de scenes door de verhalen vanuit de gemeenschappen te delen. Ook 'vertaalden' we de personages naar, voor de vrouwen, verstaanbare personages. (Voordat de zonen trouwen met Ruth en Orpa moeten ze toestemming vragen aan de vrouwen om ze te mogen 'daten' en de vrouwen hangen hen een ketting om als teken van goedkeuren) De vrouwen sprongen helemaal in het verhaal en elke keer werd het mooier en dieper. Voor mij was dan ook het eindproduct niet het doel maar het proces. Gelukkig werd het eindproduct wel met enorm veel enthousiasme ontvangen.†

Wij zijn Tamar, Wij zijn Ruth in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.