Nog lang geen vrede in Colombia

Blog

dinsdag 20 juni 2017Ook in Colombia is het groot nieuws: presentator Derk Bolt en cameraman Eugenio Follender van het televisieprogramma Spoorloos zijn ontvoerd, waarschijnlijk door guerrillabeweging ELN. Schokkend en zorgelijk is het zeker, maar geen uitzonderlijk verhaal als we kijken naar de ontwikkelingen in het land deze laatste maanden.

Aantal moorden op sociale leiders toegenomen
Waar veel mensen denken dat het vrede is sinds de historische akkoorden tussen de regering en de guerrillabeweging FARC, bevindt het land zich juist in een zeer onrustige periode. De activiteiten van andere gewapende groepen (bendes, paramilitaire groeperingen, andere guerrillabewegingen) zijn toegenomen en de cijfers zijn verontrustend.

Met name gemeenschapsleiders en mensenrechtenverdedigers lopen de laatste maanden meer gevaar. Er zijn meer bedreigingen en op 18 mei jl. stond de teller van degenen die vermoord zijn in 2017 al op 51. Twee per week… Waar de huidige regering de daden van de FARC en ELN altijd direct met naam en toenaam in de media benoemt, schiet zij ernstig tekort in het onderzoeken van deze gruwelijke moorden die in de meerderheid gepleegd worden door paramilitaire groeperingen.

Dit wrange cijfer ligt deze maand alweer hoger, en het is verdrietig te melden dat ook een van de leiders van AFRODES, een partnerorganisatie van Kerk in Actie, onlangs is vermoord. Bernardo Cuero Bravo werd op 7 juni voor het oog van zijn familieleden neergeschoten. Ondanks de vele bedreigingen aan zijn adres kreeg hij geen beveiliging toegewezen door de overheid.

Interne ontheemding gaat door
Ook het aantal grote gebeurtenissen van ontheemding is toegenomen, 42 al in de eerste helft van dit jaar, waar het in 2016 in totaal 47 waren. In dit eerste semester moesten al 7371 personen huis en haard verlaten en vluchten voor het gewapende conflict in hun regio. En daar zijn alle ‘individuele’ zaken nog niet eens bijgeteld. Op de afbeelding is te zien in welke regio’s deze ontheemding met name plaatsvond.desplazamiento%20mapa%20elEspectador.jpg

ELN
Na de vredesprocessen met de FARC is op 7 februari 2017 ook het officiële gesprek met de ELN (Ejército de Liberación Nacionál) gestart. Vooralsnog verloopt het proces moeizaam en zijn er nog geen concrete afspraken gemaakt. De voorzichtige afspraken die er waren zijn volgens de ELN op 10 juni jl. door de regering bevroren. Er is geen staakt-het-vuren afgesproken en dat is één van de redenen dat de ELN ondanks de gesprekken en haar geringe omvang (schattingen liggen rond de 1500 leden), doorgaat met terroristische activiteiten en ontvoeringen. De ELN gebruikt de ontvoeringen over het algemeen als strategie voor haar proces: om haar strijd te financieren, om mensen te ruilen tegen strijders die gevangen zitten of om druk uit te oefenen op het politieke proces.

Hoewel beide groeperingen in 1964 ontstonden is het karakter en de ideologie van de ELN zeer verschillend met die van de FARC. De ELN kent haar oorsprong in de marxistische ideologie en bevrijdingstheologie, en bestaat over het algemeen meer uit hoogopgeleide personen (inclusief katholieke leiders), waar de FARC vooral ontstond vanuit de boerenverzetsbeweging. Eén van de speerpunten van de ELN in het vredesproces is júist de kritiek op de huidige regering dat zij het bestaan van paramilitaire groeperingen ontkent en onvoldoende actie onderneemt tegen deze gewapende groepen.

De regio waar Derk Bolt en zijn cameraman zijn ontvoerd is een regio waar de ELN zeer actief is. Tot nu toe deed zich in 2017 bijna elke week een situatie voor waarin personen korter of langer werden vastgehouden. In de krant hier (El Espectador) klinken kritische geluiden dat de Nederlanders simpelweg de regio in zijn gegaan zonder lokale personen of autoriteiten te informeren, maar of dat gerucht op waarheid berust is moeilijk in te schatten. Er zijn inmiddels verschillende acties op touw gezet om hun vrijlating te realiseren, laten we hopen dat er spoedig goed nieuws zal zijn.

Bom in Bogotá
Niet alleen in de regio’s is het onrustig, ook in de hoofdstad zijn mensen alert. Zondag 18 juni ontplofte er een bom op het damestoilet in een winkelcentrum, met drie doden tot gevolg. Waar vaak duidelijk is welke organisatie achter een dergelijke aanslag zit, blijft het nu gissen. Dat maakt dat mensen extra angstig zijn, want de situatie is moeilijk in te schatten. Vandaag nog (20 juni) werd een deel van het busverkeer stilgelegd vanwege een achtergelaten koffer, maar dat bleek gelukkig loos alarm.

Eigen ervaring
Nee het is nog lang geen vrede in Colombia. Ik merk het ook direct in mijn werk met de groepen. De afgelopen maanden werden de veiligheidsinstructies opgeschroefd, werd er intensiever gecheckt of reizen naar de onrustige regio’s wel verantwoord was en gisteren nog moest ik mijn afscheidsbezoek aan de boerengroep in Magdalena Medio afzeggen. Er zijn gewapende personen gesignaleerd in de gemeenschap, ’s nachts verplaatsen ze zich en het is maar afwachten wat hun plannen zijn en wie ze zoeken. Zeer zorgelijk en onze broeders en zusters vragen om jullie gebed in deze moeilijke situatie.

Lichtpuntje
Ondanks al deze cijfers en berichten is de algemene analyse dat deze veelbewogen tijd ‘past’ in het verloop van een vredesproces. Ook in andere landen is het zo dat juist na het sluiten van akkoorden de situatie onrustiger wordt. Natuurlijk betekent het niet dat we dit moeten accepteren en als normaal moeten gaan zien, want onschuldige burgers zijn keer op keer het slachtoffer. Maar het betekent in ieder geval óók niet dat het proces als mislukt moet worden beschouwd. Veerkrachtige en hoopvolle mannen en vrouwen blijven dagelijks doorwerken aan het bouwen aan vrede en verzoening. Zij hebben onze bemoediging en gebed onverminderd nodig om dit belangrijke werk te kunnen volhouden, juist nu.

 

Met een hartelijke groet uit Bogotá,

Inge Landman

 

Bronvermelding afbeeldingen: www.ElEspectador.com