Hong Kong twintig jaar SAR: vervolg

Blog

zaterdag 12 augustus 2017Bij de ‘teruggave’ van Hong Kong, door Groot-Brittannië aan China, in 1997, werd een overgangsperiode van vijftig jaar afgesproken. Officieel heeft Hong Kong nu dus nog dertig jaar integreren te gaan. Toch vragen steeds meer mensen zich af of het nog zo lang zal duren, voordat Hong Kong veranderd is in een ‘gewone’ middelgrote Chinese stad.

De viering van twintig jaar teruggave, dit jaar, heeft daarom iets heel tegenstrijdigs, met name omdat de stad steeds meer verdeeld raakt in politiek en maatschappelijk opzicht: met een pro-establishment (of pro-Beijing) bestuur tegenover een pro-democracy oppositie van partijen en bewegingen.

Hoeveel ruimte is er nog voor de eigenheid van Hong Kong? Hoe groot of klein is de bewegingsvrijheid? Het stadsbestuur lijkt zich te hebben neergelegd bij de onvermijdelijke integratie in het grote China. Zo werd onlangs het jarenlange debat over de grenscontrole op een directe hogesnelheidstrein vanuit Hong Kong naar Guangzhou, de hoofdstad van de Chinese provincie Guangdong (Canton), beslist in het voordeel van ‘Beijing’.  Verder wordt Hong Kong economisch ruim voorbijgestreefd door die provincie en de grootstedelijke conglomeraties in de delta van de Parelrivier, met zo’n 45 miljoen inwoners de grootste metropool ter wereld.

De oppositiebeweging benadrukt alles waarin Hong Kong verschilt van het ‘mainland’. Dat is dan de taal en cultuur, maar vooral de lokale democratie: het algemeen kiesrecht, de gekozen gemeenteraad en alle burgerlijke vrijheden die zijn vastgelegd in Hong Kongs eigen grondwet, de ‘Basic Law’.  In die verschillen tussen Hong Kong en China speelt religie een opvallende rol.

Hoe cruciaal is religie?

Terwijl in China opnieuw en nadrukkelijk wordt gewaarschuwd tegen religie, lijkt het erop dat in Hong Kong religie, in ieder geval op z'n minztinspiratie is voor politieke en maatschappelijke betrokkenheid.  In China beperkt nieuwe religieuze wet- en regelgeving de bewegingsvrijheid van christenen, moslims en boeddhisten. Religie wordt teruggedrongen tot ‘achter de voordeur’, iedere vorm van godsdienstige activiteit en opvoeding wordt beschouwd als ‘indoctrinatie’ en dus verboden. De dagelijkse bewegingen van gelovigen worden gecontroleerd, meer dan ooit tevoren.  Eigenlijk ten overvloede werd leden van de Communistische Partij te verstaan gegeven dat het aanhangen van een religie volstrekt onverenigbaar is met het partijlidmaatschap.

Hong Kong

Vandaag stonden er twee opvallende berichten in onze krant, de South China Morning Post. Het ene bericht betrof de rooms-katholieke emeritus-aartsbisschop, kardinaal Zen, die opriep om de op last van ‘Beijing’ afgezette gemeenteraadsleden financieel te ondersteunen voor een hoger beroep tegen hun afzetting.

Het andere bericht is het verhaal van Howard Lam Tsz-kin, een pro-democracy activist, die vertelt hoe hij, notabene in Hong Kong, werd gekidnapt, verdoofd, mishandeld en later, ergens anders in de stad, vrijgelaten. Reden van die behandeling zou zijn dat hij zijn zorg uitte om Liu Xia, de weduwe van Liu Xiaobo, de mensenrechtenactivist die in 2010 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Liu Xiaobo overleed vorige maand in gevangenschap aan de gevolgen van kanker en sindsdien is zijn weduwe spoorloos. Bezorgde activisten, zoals Howard Lam Tsz-kin, vragen om haar vrijheid.  Zo is er een actie gestart om haar ansichtkaarten te sturen van voetballer Lionel Messi, van wie zij een fan is.  

Howard Lam Tsz-kin werd tijdens z’n ‘verhoor’ gevraagd of hij christen is - en op een krantenfoto is te zien hoe er, vervolgens, met een nietmachine kruisjes op zijn bovenbenen waren ‘geniet’. “Je bent christen en je weet dus van kruisen”, werd hem daarbij gezegd. Anders dan in China, kun je je in Hong Kong als christen publiekelijk verbinden aan verschillende politieke standpunten. De pro-establishment (of pro-Beijing) burgemeester is een gelovige rooms-katholieke vrouw; de leiders van de oppositiebewegingen Occupy Central en Scholarism zijn belijdende baptisten. Naar aanleiding van de gewelddadige behandeling van een pro-democracy activist wordt de vraag steeds nijpender hoe lang Hong Kong nog ruimte kan en wil bieden aan eigenheid, aan bijvoorbeeld gelovigen, aan bijvoorbeeld gelovige christenen.

Hong Kong, 12 augustus 2017

Tjeerd de Boer en Kathleen Ferrier

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.