De unieke aanpak van de sociale supermarkt Almere

Nieuws

dinsdag 6 maart 2018In Almere kunnen mensen met een laag inkomen boodschappen doen in de sociale supermarkt. Ze ontvangen een chipknip die is opgeladen met een bedrag dat past bij hun persoonlijke situatie en gezinsgrootte. Met deze pas kunnen ze zelf kiezen wat ze nodig hebben en afrekenen bij de kassa. Een uniek concept.

Ook Jolanda is er enorm mee geholpen. Nadat het bedrijf van haar man plotseling failliet was gegaan, stond het gezin plotseling op straat. Ze vonden tijdelijk onderdak, maar geld voor boodschappen was er niet. Gelukkig kon Jolanda boodschappen doen bij de sociale supermarkt. “Je kiest zelf wat je koopt, dat is heel prettig.”

De sociale supermarkt is een initiatief van de gezamenlijke kerken in Almere. Diaconaal werker Peter Mons is namens de kerken directeur. Peter: “Een aantal jaar geleden hebben drie mensen namens het Beraad van Kerken verkend hoe we als kerken gezamenlijk diaconaal present kunnen zijn in Almere. Zij hebben geïnventariseerd waar de grootste noden zaten. Uit die verkenning zijn drie initiatieven voortgekomen: een voedselproject, een noodfonds voor actuele financiële noden en een opvanghuis waar we zestien mensen tijdelijk onderdak kunnen bieden.”

Regie
Binnen het voedselproject ontvingen gezinnen aanvankelijk een voedselpakket. Sinds 2012 kunnen mensen echter zelf hun boodschappen doen in de sociale supermarkt. Peter: “We streefden vanaf het begin naar financiële redzaamheid, ook toen mensen een pakket kregen. Mensen die een voedselpakket ontvingen, beloofden om mee te werken aan een hersteltraject.”

De voedselpakketten hadden echter nadelen. “Zo hadden we maar drie varianten: voor singles, voor echtparen en voor gezinnen. Dat sloot lang niet altijd aan bij de behoeften van de ontvangers. Ook verloren mensen de regie over wat ze aten. Daarom zijn we de sociale supermarkt gestart. Daar kiezen mensen zelf hun boodschappen uit. Zo kunnen zij rekening houden met hun voorkeuren en die van hun gezinsleden.”

De prijzen van de producten zijn vergelijkbaar met de prijzen van huismerken in reguliere supermarkten. Peter: “Zo blijven mensen zich bewust van wat dagelijkse boodschappen kosten en wat ze met bijvoorbeeld € 40,- kunnen kopen. Je ziet mensen hier in de winkel regelmatig rekenen, ze zijn heel prijsbewust. Nog een voordeel is dat mensen mondig blijven. Wordt er bij de kassa een foutje gemaakt of stijgen de prijzen, dan laten mensen beslist weten wat zij daarvan vinden. En dat is heel positief.”

Tijdelijke oplossing
Wie in aanmerking komt om boodschappen te doen bij de sociale supermarkt krijgt, naast een pas met een budget, ook ondersteuning om de financiële situatie weer op orde te brengen. Peter: “Ook met de supermarkt richten we ons op zelfredzaamheid. De sociale supermarkt is slechts een tijdelijke oplossing. Het uiteindelijke doel is dat mensen zo snel mogelijk weer kunnen winkelen in een reguliere supermarkt.”

Met cursussen over financiën en een financieel spreekuur helpen medewerkers en vrijwilligers klanten bij financiële zaken. “Gemiddeld kunnen mensen na 6,5 maand zichzelf min of meer redden en weer elders boodschappen doen.” Dat komt volgens Peter vooral door “de intensieve samenwerking die we hebben met de overige kerkelijke initiatieven waaronder het noodfonds en andere hulpverleners en instanties in Almere.”

Grote stap
Nadat het bedrijf van haar man failliet ging, maakte Jolanda bijna een jaar gebruik van de sociale supermarkt. Terugblikkend vertelt ze: “Je denkt altijd: dat overkomt anderen. En ineens ben jij degene die moet aankloppen voor hulp. Ik vond de stap naar de sociale supermarkt enorm groot, maar was heel blij dat ie er was. Ik herinner me vooral dat ik zo vriendelijk werd ontvangen en niemand mij veroordeelde. Ook de extra aandacht is me bijgebleven: toen mijn jongste jarig was, kregen we een verjaardagspakket met traktaties, cakemix, slingers en cadeautjes. Dat maakte grote indruk op me.”

Met steun van Peter Mons en haar bewindvoerder vond Jolanda onderdak en bracht ze haar financiën op orde. Ze maakt niet langer gebruik van de sociale supermarkt. “Ik ben heel blij met alle hulp en begeleiding die ik heb gekregen.”

Drie tieners
Irene is een van de huidige klanten. “Na een scheiding kwam ik in de bijstand. Met drie opgroeiende tieners is dat enorm zwaar. Ik moet mijn kinderen voortdurend dingen ontzeggen die ik hen zo graag gun: een vakantie, een dagje uit, spontaan iets kopen. Aan het begin van het schooljaar moest een van mijn kinderen eigenlijk naar de kapper. Die € 15,- kon ik niet missen, maar je wilt ook niet dat je kind lijdt onder de situatie. Dus koos ik toch voor de kapper, terwijl ik het geld eigenlijk nodig had voor boodschappen.”

Een paar maanden geleden werd door een ongelukkige samenloop van omstandigheden beslag gelegd op de uitkering van Irene. Dat was het moment waarop haar maatschappelijk werkster Irene aanmeldde voor de sociale supermarkt. Irene: “Naast verse producten koop ik vooral groenten in blik en soms vlees. Ik neem ook altijd een fles frisdrank of een pak chocomel mee. Het is zo fijn dat ik mijn kinderen daar een groot plezier mee kan doen. Als dit er niet zou zijn, zou ik echt in zak en as zitten.”

Inzamelingsacties
Jaarlijks maken zo’n 1.300 gezinnen gebruik van de sociale supermarkt. Peter: “Per gezin kost dat gemiddeld 400 euro. De financiering van de supermarkt is dan ook een voortdurende uitdaging. Als kerken in dit ‘nieuwe land’ hebben we geen historisch vermogen. Gelukkig steunen de gemeente en diverse fondsen ons werk. Ook zijn er iedere maand inzamelingsacties bij plaatselijke supermarkten. Vorig jaar Kerst zelfs bij zeventien supermarkten tegelijk. Verder kijken we vooral wat we wel kunnen doen met de middelen die ons ter beschikking staan.”

Wekelijks zetten zo’n honderdvijftig vaste vrijwilligers zich in. Zij vullen vakken, bemensen de kassa of zijn actief als spreekuurmedewerker of cursusleider. Peter: “We komen behoorlijk vaak en positief in het lokale nieuws, dat trekt vrijwilligers aan. Verder denk ik dat wanneer je een leuke organisatie bent en een ontspannen sfeer weet te creëren, veel mensen bereid zijn hun steentje bij te dragen. Onze vrijwilligers zijn lang niet allemaal kerkelijk. Wel zie je dat bijna iedereen enige binding met de kerk heeft, vaak uit het verleden. We benoemen niet dat we een kerkelijk initiatief zijn, toch is het geloofsgesprek aan de lunchtafel hier vaak zeer levendig.”

Unieke aanpak
Volgens Peter is de aanpak in Almere uniek. “Er komen regelmatig vrijwilligers van voedselbanken bij ons kijken. Je ontdekt dan snel de verschillen. Voedselbanken werken met wat zij binnenkrijgen aan producten, wij werken vraaggestuurd. Dat betekent dat ik ‘nee’ zeg als iemand 1.000 liter melk aanbiedt, maar ook dat we soms producten inkopen omdat we een assortiment van 110 basisproducten garanderen. Dit ‘denken vanuit de klant’ maakt onze aanpak anders.”

“Ik merk dat mensen vaak grote bezwaren zien om iets dergelijks op te zetten. Toch is mijn advies: durf het gewoon! Mensen in het ‘oude land’ zien voor ieder goed idee soms wel vijf bezwaren. In Almere heerst vooral een pioniersmentaliteit: gewoon beginnen. Dat raad ik anderen oaan. En iedereen is welkom om bij ons in Almere inspiratie op te doen.”

De sociale supermarkt in Almere is een van de projecten die centraal staan in de 40dagentijdcampagne 2018. Op zondag 11 maart a.s. zal er in de kerken worden gecollecteerd voor dit project.

U kunt dit werk ook steunen door uw bijdrage over te maken op rekening NL89 ABNA 0457 457 457 t.n.v. Kerk in Actie te Utrecht, o.v.v. het projectnummer 'D 050122' of doneer online via www.kerkinactie.nl/socialesupermarkt. Hartelijk dank!

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.