China: land van tegenstrijdigheden

Blog

zaterdag 22 september 2018Internationaal krijgt China, het land van economische groei en technologische ontwikkeling steeds meer gezag en lof. Ondertussen nemen nationaal de controle en onvrijheid steeds verder toe.

Er lijken twee soorten ontwikkelingen gaande te zijn, die lijnrecht tegenover elkaar staan. Enerzijds is er het China van de economische vooruitgang en technologische wonderen. Dat is het China dat internationaal aan gezag wint. Het land dat vol zelfvertrouwen ambitieuze (infrastructurele) plannen over de hele wereld uitrolt, het China van de handelsmissies, de gretig spenderende toeristen, van studenten die aan alle prestigieuze universiteiten van de wereld te vinden zijn.  Het is het China dat zich, in tegenstelling tot de Verenigde Staten wél houdt aan internationale afspraken zoals bijvoorbeeld het Klimaatakkoord van Parijs of (financiële) betrokkenheid bij de Verenigde Naties. Dat is het China dat hard op weg is de wereld te veroveren, het China waar met bewondering naar gekeken wordt. 

Aan de andere kant zijn er de verhalen over hoe de Chinese samenleving langzamerhand verandert in een soort koepelgevangenis, een politiestaat die het leven tot steeds verder achter de voordeur controleert. Het is het China van de gezichtsherkenning, van de cashless society, van al die technologische ontwikkelingen die het steeds gemakkelijker maken alles van iedereen te weten. Zelfs in een land met bijna 1.4 miljard inwoners kan dat. 

Het opmerkelijke is nu juist dat die eerste ontwikkeling, de technologische, die controle faciliteert. Met begrippen als ‘socialisme met Chinese karakteristieken’ en ‘de harmonieuze samenleving’ probeert de overheid haar onderdanen in het gelid te krijgen en te houden. Daarmee rechtvaardigt zij ook het gebruik van steeds meer geavanceerde technologie om te controleren. Dat betekent dat iedere meningsuiting die afwijkt van de gestelde norm, vroeg of laat wordt afgestraft, of, nog erger, wordt voorkomen. Het gaat dan om kritische burgers in het algemeen en om etnische en religieuze minderheden in het bijzonder, individueel en in groepsverband. 

 

Het is vooral de combinatie van de elementen religieus en etnisch en het feit dat men zich organiseert, die de overheid schrik aanjaagt. Religie als zodanig lijkt het meest bedreigend. Tibetaanse boeddhisten, aanhangers van de Falun Gongbeweging en Oeigoerse moslims worden al jarenlang op allerlei manieren gemarginaliseerd.  Uit het onlangs verschenen rapport van Human Rights Watch “Eradicating Ideological Viruses.” blijkt dat dit op zeer grote schaal gebeurt. 

Protestantse en katholieke christenen wordt steeds vaker verboden bijeen te komen. Zo is kortgeleden van een van de grootste huiskerken, de Sionskerk in Beijing, het gebouw gesloten. Men komt nu in kleinere groepjes bijeen in de open lucht, op straat, om, in stil protest, per koptelefoon te luisteren naar opgenomen preken van voorganger Jin Mingri.  Aan alle kerkelijke groepen is, dringender dan voorheen, opgedragen zich te laten registreren. De huiskerken staan daardoor voor het dilemma dat te doen via de officieel geregistreerde Driezelf-kerk of rechtstreeks onder eigen naam. Voor de overheid maakt het niet uit, maar huiskerken vrezen voor hun onafhankelijkheid. De rooms-katholieke kerk is nog altijd verscheurd, maar schijnt zich binnenkort toch neer te gaan leggen bij een regeling waarbij álle bisschoppen door de overheid worden erkend. 

Eerder dit jaar was de verkoop van Bijbels op internet al verboden, nu geldt dat voor alle publieke en digitale geloofsuitingen. Ook binnenkerkelijk zijn er restricties, eigenlijk mogen christelijke ouders zelfs hun eigen kinderen geen geloof bijbrengen, het wordt als indoctrinatie beschouwd. Desondanks zijn er goed georganiseerde zondagsscholen en zomerkampen.

Onlangs werd weer eens benadrukt dat christenen – en andere gelovigen - geen lid kunnen zijn van de Communistische Partij, of andersom: dat partijleden geen religie kunnen aanhangen en, als blijkt dat ze dat wel doen, onmiddellijk worden geroyeerd. Bereidt China zich voor op een nieuwe Culturele Revolutie die het land moet zuiveren van niet-Chinese elementen en religieuze invloeden? Moderne technologie, internet en social media zijn in ieder geval belangrijke controlemiddelen geworden die worden ingezet om alles dat religieus is, te screenen. Camera’s houden iedereen in de gaten, zelfs QR-codes op huizen worden gebruikt om te weten wat er binnen gebeurt. 

Afgelopen augustus werd de 70e verjaardag van de Wereldraad van Kerken in Amsterdam gevierd, waarbij het ging om de “Pelgrimage van Gerechtigheid en Vrede”.  Die pelgrimstocht moet niet stoppen aan de grenzen van China. In solidariteit met alle gelovigen in China zouden de kerken: de Wereldraad van Kerken en zeker ook het Vaticaan hun stem luid en duidelijk moeten laten horen. Het is urgent dat nú te doen. Voordat in China de bewegingsruimte van christenen, moslims, boeddhisten en andere gelovigen nog meer beperkt wordt en voordat nog meer mensen zonder enige vorm van proces in detentie verdwijnen. 

Leusden, 22 september 2018

Tjeerd de Boer en Kathleen Ferrier

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.