Eenzaamheid in Nederland: ‘Wie zit er nu op mij te wachten?’

Nieuws

maandag 10 september 2018Een drankje, overheerlijke amuses, beenham met mosterdsaus en veel gezelligheid. De alleenstaande ouderen die Chiel en Riemda de Ruiter in Oss bij hen thuis uitnodigen, zijn enthousiast. “Dit is een makkelijke manier om met nieuwe mensen in contact te komen.” In de serre van Chiel en Riemda de Ruiter in Oss geniet een klein gezelschap van elkaars aanwezigheid en van het heerlijke eten.

De gasten kennen elkaar niet. “Wij verzorgen een gezellige middag voor alleenstaande ouderen”, vertelt Riemda. “En we hopen dat zij hierdoor nieuwe contacten opdoen.”

Achter de voordeur
Chiel en Riemda verhuisden 35 jaar geleden naar Oss om er een vishandel te beginnen. Ze openden een zaak in een winkelcentrum naast een bejaardenhuis. Als Riemda in de winter een pan erwtensoep met rookworst maakte, deelde ze in de winkel bakjes soep uit aan wat oudere vaste klanten. “Het begon met een paar porties”, vertelt ze, “maar dat werden er al snel meer. De laatste jaren kookte ik iedere winter 35 liter soep.” Toen Chiel en Riemda met pensioen gingen en de zaak van de hand deden, raakten haar klanten enigszins in paniek. “Hoe moet het nu met de soep?” Chiel en Riemda besloten erwtensoep te blijven maken en de bakjes langs te brengen in het bejaardencentrum. “Ik ben enorm geschrokken van wat we aantroffen”, aldus Riemda. “Een keer brachten we om half 4 ‘s middags soep langs bij een oudere meneer. Hij deed de deur open in zijn pyjama en had een grote snee op zijn voorhoofd. Hij was net geopereerd aan huidkanker, vertelde hij ons. Op de vraag waarom hij zijn pyjama nog aanhad, antwoordde hij: ‘Wie zit er nou op mij te wachten? Waarom zou ik de deur uitgaan?’ Achter de voordeur, zo ontdekte ik, schuilt meer leed dan wij denken.”

Passie voor koken
Door deze ervaring besloten Chiel en Riemda etentjes te gaan organiseren voor kwetsbare ouderen. Chiel: “Ik heb een passie voor koken. Toen we de winkel hadden, was het onmogelijk daar iets naast te doen. Nu hebben we tijd en willen we graag iets voor anderen betekenen. We hebben een grote, goed ingerichte keuken, waar we vroeger vis klaarmaakten. Eerst wilde ik er kookworkshops geven, maar door het bezoeken van ouderen is dat plan gewijzigd en zijn we deze etentjes gaan organiseren.” Chiel en Riemda deelden hun plannen met een bevriende diaken uit de kerk, Anton Raams. “Weet jij geen mensen die het leuk zouden vinden bij ons te komen eten?” vroegen ze hem. Anton, die een groot netwerk heeft zowel binnen als buiten de kerk, was meteen enthousiast en vroeg de diaconie, de Voedselbank en andere maatschappelijke instellingen welke mensen interesse zouden kunnen hebben. “We gaan persoonlijk langs bij de mensen die deze instanties aandragen,” legt Anton uit. “We zeggen dat we namens de kerk komen, nodigen hen uit en laten onze contactgegevens achter. Het komt wel eens voor dat een van hun kinderen belt om na te vragen wie we zijn en wat de bedoeling is.”

Glimmende ogen
Vandaag is Nel een van de gasten. Ze geniet zichtbaar van de maaltijd en van de geanimeerde gesprekken met haar buurvrouw Anke. Het is de eerste keer dat Nel zo’n middag bijwoont. Het doet haar goed. “Mijn man is negen jaar lang ziek geweest en vorig jaar overleden,” vertelt ze. “Jarenlang was ik, met veel liefde, mantelzorger. Maar door zijn ziekte en de intensieve verzorging ging ik nog maar weinig de deur uit. Ik kwam ook niet meer in de kerk. Nu mijn man is overleden, zijn er veel mensen die naar me omzien, daar ben ik blij mee. Maar de drempel om zelf contacten aan te knopen of weer naar de kerk te gaan, is heel hoog.” Toen Chiel en Anton haar uitnodigden voor deze middag, zei ze volmondig ‘ja’. “Je moet toch verder. Ik ben heel blij met de uitnodiging. Het is hier erg gezellig en het is een makkelijke manier om nieuwe mensen te leren kennen.”

Diaken Anton is nauw betrokken bij de middagen. “Ik kan niet koken, daarom chauffeur ik: ik haal de mensen op en breng ze weer thuis. Het is mooi om te zien dat zoveel verschillende mensen die elkaar niet kennen al snel enthousiast met elkaar in gesprek zijn. Je ziet hun ogen glimmen. Zo’n middag bij iemand thuis is heel laagdrempelig. Gasten kunnen zichzelf zijn, dat zorgt voor een ontspannen sfeer. Het is prachtig dat mensen die alleen staan en niet snel uit eten gaan, hier echt een middagje uit zijn.”

In de buurt
Chiel, Riemda en Anton kiezen ervoor hun initiatief klein te houden. Anton: “We kennen elkaar goed en hebben aan een half woord genoeg. Met een paar telefoontjes regelen we zo’n middag als deze, die we eens in de zes weken houden. Maak je het groter, dan moet je veel meer regelen en dat willen we eigenlijk niet. Wel willen we nog een aantal dingen verbeteren. Zo hadden we de eerste paar keer mensen te gast die verspreid over de stad wonen. Zij zullen elkaar niet snel nog eens opzoeken. We letten er nu op dat de mensen die we uitnodigen bij elkaar in de buurt wonen. Ook willen we nog meer met andere partijen samenwerken. We kunnen gasten dan makkelijk in contact brengen met andere leuke initiatieven.”

Ver weg
Ook de andere gasten van vanmiddag zijn enthousiast. Zoals Floor Knol. Hij is 94 jaar en rijdt nog steeds auto. “Mijn rijbewijs is net verlengd tot mijn 99-ste verjaardag”, vertelt hij trots. “Ik ben dus mobiel. Mijn rollator gaat gewoon in de achterbak. Zo kan ik boodschappen doen en bezoekjes afleggen.”
Floor vindt deze middag erg waardevol. “Toen mijn vrouw nog leefde, gingen we er samen op uit. Als je alleen bent, doe je dat niet snel. Ik heb geen broers of zussen meer en mijn kinderen wonen ver weg. Dus ik moet het hebben van de buren en van initiatieven van de kerk, zoals deze middag.”

Kerk en Zorgdag: Eenzaamheid de kerk uit?!

Dat is het thema van De Kerk en Zorgdag die op 28 september a.s. wordt gehouden in Utrecht. De dag staat opnieuw in het teken van eenzaamheid. Hoe kom je eenzame mensen op het spoor? Welke rol kan de politiek spelen? En wat doen lokale kerken? Kijk op www.kerkinactie.nl/kerkenzorgdag voor programma en aanmelding.

Tips van Riemda en Chiel

  • De term ‘eenzaam’ klinkt beladen. Vertel daarom dat je iets organiseert voor alleenstaanden of kwetsbare ouderen, dat is uitnodigender.

  • Doe iets samen met ouderen waar je zelf ook veel plezier in hebt, bijvoorbeeld wandelen of breien. Wij kozen voor koken, omdat dat onze passie is.

  • Breng bij voorkeur mensen bij elkaar die in dezelfde wijk wonen. Dat maakt het voor mensen makkelijker elkaar nog eens op te zoeken.

Iets doen tegen eenzaamheid?
Van 27 september tot en met 6 oktober vindt de Week tegen eenzaamheid plaats. Kijk voor informatie en tips op www.samentegeneenzaamheid.nl.

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.