Verbeter de wereld, begin bij jezelf!

Blog

vrijdag 7 september 2018Weblog 48 - 7 september 2018 Het weer is in de war. Iedereen praat erover. In Nederland was het wekenlang droog en heet. Op overheidsadvies werd het waterverbruik gereduceerd. Door familie, vrienden en de media werd grote bezorgdheid uitgesproken over de opwarming van de aarde en de gevolgen daarvan in Europa. Toen iemand opmerkte dat deze gevolgen al decennialang in Afrika te zien zijn – meestal een ver-van-mijn bed-show – en we zo een klein beetje van hun leed kunnen begrijpen, viel het gesprek stil. Nu het zo dichtbij lijkt te komen, kunnen we onze ogen er niet meer voor sluiten. Maar wat kunnen wij zelf doen?

koptekst%20levant.jpg

Conferentie

Dit was precies het thema van de interreligieuze klimaatconferentie die ik voor de zomer bijwoonde in Jeruzalem. Politieke leiders in dit land zijn zo druk bezig met het conflict en het op de been houden van hun eigen achterban, dat milieuorganisaties zich liever richten op religieuze leiders in de hoop daar voet aan de grond te krijgen. Zij hebben impact op hun synagogen, kerken of moskeeën en kunnen praktische veranderingen teweegbrengen, zo denkt men. Maar daarvoor moeten ze wel de juiste informatie krijgen. Sprekers waren daarom experts van universiteiten en leiders van verschillende religies. En omdat klimaatverandering ons allemaal aangaat, geef ik je een impressie van deze zeer informatieve dag:

De experts

De joodse Dr. Tal van de universiteit van Tel Aviv begint zijn lezing met de uitspraak: ‘Geloof kan mensen motiveren klimaatsverandering tegen te gaan. Het is namelijk geen technologisch probleem, maar het gaat over waarden als hebzucht, liefde en rentmeesterschap. Juist religie houdt zich daarmee bezig.’ Hij vertelt dat uit onderzoek is gebleken dat de temperatuur in Tel Aviv de afgelopen veertig jaar een halve graad per decennium is gestegen. ‘Als we niks doen, zal dat verergeren! Diersoorten sterven uit, meer mensen worden ziek, de natuur wordt aangetast. Omdat de mens door zijn manier van leven deze problemen de wereld in heeft gebracht, zijn wij als mens ook de enigen die ze kan oplossen. Dat is gelukt met het verkleinen van het ozongat, maar klimaatverandering is van een veel ernstiger orde. Het gaat daarbij niet alleen om CO2 uitstoot, maar ook om de vleesconsumptie (bijna 20% van de ecologische voetprint) en het hebben van veel kinderen. Eén kind minder is een zestig keer kleinere voetprint. Volgens de Talmoed mag je hoogstens twee kinderen hebben in tijden van hongersnood en daar zouden we ons nu aan moeten houden. De aarde is vol! Wij joden bijvoorbeeld zijn nu met evenveel als voor de Holocaust, dus we hoeven echt niet verder te groeien. Daarnaast moeten we het consumentisme en individualisme opgeven. In veel godsdiensten bestaat vasten: je voor een periode onthouden van bepaald voedsel. Maar dat zou nu structureler moeten worden. Het is helaas geen fijne boodschap. Religieuze leiders zullen daarom profeten moeten zijn en offers moeten brengen, net als de profeet Jeremiah.’

Dr. Abu Hamed, een Palestijnse geleerde van het Arava Institute in de Negev, geeft een overzicht van feiten en ontwikkelingen op klimaatgebied. ‘In 1973 gebruikte men in Israël 6101 Mtoe (= 6101 miljoen ton olie), de cijfers uit 2015 gaven 13.647 Mtoe aan, terwijl de energiebronnen niet veranderd zijn. 98% van de energie in Israël is nog steeds fossiele brandstof, namelijk kool, gas en olie. Slechts 2% is duurzame energie, zoals wind- en zonne-energie. De CO2 in de regio uitstoot is enorm (én toegenomen sinds de vluchtelingenstroom uit Syrië en Irak) en we moeten samenwerken om dit tegen te gaan. In Gaza zorgt het gebrek aan elektriciteit voor vervuiling van het hele gebied, vooral van water. Dit heeft ernstige gevolgen voor de gezondheid van de mensen daar. Hoe kunnen we hen helpen dit tegen te gaan? En hoe helpen we onszelf? 75% van de energie die wij zelf in huis gebruiken zouden we niet hoeven te gebruiken!’ Bij het Arava Institute hebben ze daarom een nul-uitstoot-systeem voor transport gemaakt op basis van zon en water en ze werken eraan dat uit te breiden naar het verwarmen van huizen. Men hoopt dat dit in de toekomst een heleboel zal schelen.

Dr. Alpert van de universiteit van Tel Aviv, in 2018 winnaar van de hoogste prijs in klimaatonderzoek, opent als gelovige jood zijn lezing met Psalm 150: ‘Alles wat adem heeft, loof de Heer!’ Hij laat op een grafiek zien dat Jeruzalem een uniek klimaat heeft: de meeste regen en de meeste zon tegelijk van alle steden in de wereld. Helaas is dit aan het veranderen. ‘Tenzij we iets aan onze levensstijl veranderen, is de wereld aan het eind van de 21e eeuw 2 tot 3 graden warmer, met alle catastrofale gevolgen van dien. Dit is al te zien in Jeruzalem waar veel minder regen valt en sinds 2015 steeds heviger zandstormen voorkomen.’ Dr. Alpert ziet nog een diepere laag en verwijst Deuteronomium 28:14, waar God zegt dat zandregens een vloek van God zijn als het volk Hem ongehoorzaam is. ‘Als we dit beseffen, moeten we er alles aan doen om ons leven te veranderen,’ besluit hij, ‘en anderen te helpen dit ook in te zien!’

De religieuze leiders

Na de pauze krijgt de katholieke aartsbisschop Pizzaballa het woord. Hij spreekt over Laudate Si, de eerste pauselijke encycliek over het milieu in de geschiedenis (juni 2015). Daarin wordt beschreven hoe wij als mensen door de zondeval egoïstisch voor onszelf zijn gaan leven en de aarde uitbuiten, en hoe we terug moeten naar een leven in harmonie met God, onze medemens en de natuur. De praktische uitwerking daarvan voor zijn eigen bisdom is dat er sindsdien op alle scholen in het heilige Land en Jordanië zonnepanelen zijn gezet en dat er op die scholen en op alle katholieke seminaries in de wereld lessen worden gegeven over beter beheer van de schepping.

Daarna is Yasmin Barhum aan de beurt, een tot de Islam bekeerde Engelse en de enige vrouw in dit publieke debat. Ze zegt dat er in de Koran gesproken wordt over wind, water en zon als bron van leven, dus dat duurzaam energiegebruik daar prachtig op aansluit. Drie jaar geleden was er een grote conferentie van moslimleiders over klimaatverandering in Turkije naar aanleiding van die afschuwelijke hongersnood in Afrika. ‘We aanbidden de dollar’, werd gezegd, ‘maar we moeten terug naar onze Schepper en moeten leren tevreden te zijn met wat we hebben.’ Veel Arabische oliestaten zijn daarom begonnen met investeren in duurzame projecten. Bangladesh, een van de armste moslimlanden, heeft de meeste elektrische auto’s rondrijden, Malaysia  heeft het meest uitgewerkte milieubeleid. Zelf leert Yasmin gemeenschappen praktisch gebruik te maken van wind (doe je raam ’s avonds open i.p.v. die energieverslindende airco) en water (hoe zuiver je water in je eigen huishouden?). Helaas komen deze ideeën vooral uit Afrika, waar men zó wanhopig is, dat men niet anders meer kan.

Rabbi Sinclair geeft aan dat hij zeven jaar geleden bij een milieuconferentie in Windsor was. Helaas heeft hij nooit de implementatie van de daar opgestelde verklaring gezien. Hij is nogal teleurgesteld in de reacties van joodse gemeenschappen en ziet dat ze echt achterlopen bij de rest van de wereld. Hij is al te vaak afgewimpeld met de woorden: ‘We hebben wel wat anders aan ons hoofd!’, maar wil blijven aandringen bij de Israëlische overheid dat ze toewerkt naar 6% duurzaam energieverbruik. ‘We zouden zelfvoorzienend kunnen zijn in dit prachtige land! Zo heeft God het bedoeld. En omdat milieu geen grenzen kent, moeten we als alle gelovigen samenwerken!’

Eigen inbreng

Milieubewust opgevoed als ik ben, had ik al gemerkt dat milieu weinig prioriteit heeft in dit land en probeerden we zelf met onze Europese shopper de plastic zakjes te vermijden, maakten op onze vrije dag het strand schoon, aten veel minder vlees en gingen bewust met het openbaar vervoer. Daarom ben ik blij dat dit onderwerp eindelijk op de agenda staat. Tegelijk bedroeven alle negatieve feiten en toekomstperspectieven me. Helaas blijft de vraag ‘wat kunnen we er zelf praktisch aan doen?’ een beetje in de lucht hangen. Op weg naar huis schiet me de expertise van Kerk in Actie en TEAR te binnen, met Groene Kerken als uitwerking daarvan. Ik neem contact op met een van de medewerkers en probeer een link te leggen voor een conference call die zal plaatsvinden. Jammer genoeg werkt de technologie niet mee op het moment suprême, dus dat mag nog een keer over.  

Maar het is, na deze hete en droge zomer, een prangende kwestie voor ons allemaal: ‘Wat kan ik zelf doen om die positieve verandering in te zetten?’ In Nederland is net het kerkelijk jaar net begonnen; zondag begint het Joods Nieuwjaar en deze september is uitgeroepen tot de Maand van de Duurzaamheid. Misschien een mooi begin om hier serieus mee aan de slag te gaan? Kijk eens op www.GroeneKerken.nl en lees wat je zelf kan doen, thuis en in je gemeente!

Verbeter de wereld, begin bij jezelf! in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.