Een taart met drie lagen

Blog

vrijdag 5 oktober 2018Weblog 49 Velen van jullie hebben me de afgelopen tijd een mailtje gestuurd om ons sterkte te wensen in deze maanden van gedenken: de tijd van Iljaís verjaardag, zijn overlijden en begrafenis. Dat meeleven deed ons goed Ė hartelijk dank daarvoor! Maar het stelde me tegelijk voor de vraag: gedenken, hoe doe je dat eigenlijk? Mensen hier hebben vastomlijnde rituelen: je gaat naar de synagoge of moskee, spreekt een bepaald gebed uit waarbij de overledene wordt genoemd, en je gaat met je naaste familie en vrienden naar iemands graf, waarna je samen eet en allerlei herinneringen ophaalt. Dat is voor ons in Jeruzalem niet mogelijk. Maar wat dan wel?

koptekst%20levant.jpg

Nu was Ilja iemand die sowieso niet zijn verjaardag vierde met een kamer vol mensen en gebak. Nee, schoot me opeens te binnen, we gingen elk jaar met zijn verjaardag als gezin ergens heen Ė Nazareth, Herzliya, Tel Aviv en Hebron. Het leek me daarom mooi dat nu weer te doen, met hem in gedachten, en dan met de kinderen te delen waar Ilja het meest van genoot: geschiedenis en cultuur, zijn liefde voor Jezus en zijn interesse in mensen. Een soort verjaardagstaart met drie lagen.

Geschiedenis en cultuur

Omdat de kinderen vorige week Soekkot-vakantie hadden, en we nog niet eerder lang in de omgeving van Tiberias vertoefd hadden, boekte ik daar een paar dagen. Hoewel Tiberias er vrij armoedig uitziet, is het een van de vier heilige plaatsen binnen het Jodendom. Twee zeer belangrijke rabbijnen liggen daar begraven: rabbi Akiva uit de eerste eeuw, en rabbi Maimonides (ook wel de Rambam genoemd) uit de twaalfde eeuw na Christus. Zij hebben een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van het Jodendom. Vanuit heel IsraŽl komen orthodoxe Joden komen naar hun graven om daar te bidden voor een speciale zegen. Ook is in Tiberias het klinkerschrift van het Hebreeuws ontstaan, dat je in kinderboekjes tegenkomt en leert als je de eerste stappen zet op weg naar Bijbels Hebreeuws. We bleven niet de hele dag in Tiberias, maar reden door naar de Golan, een streek met een helaas gewelddadige geschiedenis. In 1967 is het van SyriŽ in IsraŽlische handen overgegaan en het is er nog vol oude tanks, kapotte huizen en hier en daar een landmijn. Vanaf de berg Bental, een oude vulkaan met een ondergronds militair gangenstelsel, konden we de berg Hermon (de hoogste berg in IsraŽl) zien liggen, maar ook SyriŽ zelf. We hebben samen voor de bewoners van dat zo geteisterde land gebeden. Tenslotte maakten we aan het eind van de middag een verkoelende wandeling bij de bronnen van de Jordaan.

Jezus

Galilea is ook het gebied waar Jezus thuis was. Hij riep er vissers aan de oevers van het meer om Hem te volgen, genas vele zieken en wandelde van de ene stad naar de andere om het evangelie van Gods Koninkrijk te prediken. We lazen daarom elke dag twee hoofdstukken uit het Markus-evangelie en volgden zo Zijn leven, in woord en daad. We bezochten de berg van de Zaligsprekingen, de ruÔnes van KapernaŁm en aten een Petrus-vis aan de rand van het meer.

Als je zelf een paar dagen met je autootje langs het meer en door de bergen toert, snap je ook beter welke afstanden Jezus te voet heeft afgelegd, wat voor mensen hij tegenkwam en waar Hij tegenaan liep. Toen ik met een duf hoofd op maandag, de eerste dag van Soekot, een broodje wilde kopen voor de lunch, bleek in Tiberias alles dicht. De zin ĎMeester, waarom plukken uw discipelen koren op sjabbat?í schoot me opeens te binnen, en grinnikend begreep ik de discipelen een stuk beter. Alleen voor ons geen korenvelden met rijp geel graan in de buurt... Daarnaast was het fijn om even uit Jeruzalem weg te zijn. De politieke, maar zeker ook de religieuze spanningen hebben toch een bepaalde impact op je. Mensen in Galilea zijn over het algemeen veel relaxter dan in Jeruzalem, maar wel op zoek naar richting in hun leven. Markus schrijft dat dit ook zo was in de tijd van Jezus Ė Hij kon daar Zijn boodschap van Gods Koninkrijk openlijker vertellen,†en was daarom het grootste deel van Zijn bediening in het noorden. Massaal kwamen mensen uit de hele omtrek, zelfs uit Libanon en SyriŽ, naar Hem luisteren, want, staat er, Hij sprak met kracht en niet zoals de FarizeeŽn. Die openheid is er nog steeds (of weer). Er wonen veel Palestijnse christenen in het noorden, die hun basis hebben in een zeer lange geschiedenis van gelovigen in het Heilige Land. En gisteren hoorde ik dat de grootste gemeente in IsraŽl van Joden die in Jezus geloven, zich in Tiberias bevindt.

Mensen van nu

Meer nog dan in geschiedenis was Ilja geÔnteresseerd in mensen. Ik hoor hem nog in mijn hoofd die belangrijke Ilja-vraag stellen: ĎHoe gaat het nu met JOUW?í Hij wilde dan niet over koetjes en kalfjes horen, maar wilde werkelijk weten wat er in je leven speelde. Die diepere laag, zeg maar. Het is me gelukt om die vraag aan een paar mensen te stellen. Een Zuid-Afrikaan die hier twintig jaar geleden is komen wonen, vertelt in rap Afrikaans dat hij met een joodse getrouwd is en een gezin heeft gesticht. Op mijn vraag hoe het voor hem is om hier te leven, kijkt hij opeens somber. ĎHet gaat niet goed hier, zeker niet de laatste jaren. Zie je hoe wazig de lucht is en hoe bleek het meer? Vroeger was dat anders. Door de oorlog in SyriŽ is dat steeds erger geworden. De gifgassen die daar gebruikt worden, waaien zo over de Golan naar ons toe. In deze omgeving zijn elke dag zes nieuwe meldingen van kanker, vroeger was dat zes per maand.í Ik heb deze cijfers niet nagetrokken, maar het weerspiegelt zijn angst. ĎWilt u dan niet liever terug naar Zuid-Afrika?í ĎNee, absoluut niet. Daar worden alle blanken op dit moment uitgemoord. Er zijn er al 100.000 naar AustraliŽ gevlucht. Mijn moeder en zus daar zijn elke dag weer blij als ze levend de avond halen. Zwarten staan soms met messen voor hun gebarricadeerde deur. Nee, ik blijf toch maar hier. Maar mijn vrouw heeft nu last van haar longen en ik vrees het ergsteÖí Ik schrik erg van zijn verhaal en leef mee. Dan moet hij weer aan het werk; ik eet met minder smaak de rest van mijn blinkend Galilese appeltje.

In de buurt van ons verblijf spreek ik een Arabische vrouw. Ik vraag haar wat de aardbevingen van de zomer voor haar betekend hebben: ĎDaar heb ik niet veel van gemerkt, de vloer schudde alleen wat. Maar omdat het er zoveel na elkaar waren in een week, bracht het de angst voor die grote beving naar boven, waarop men al een paar jaar zit te wachten: wanneer zal die komen en hoe hard zal die toeslaan? Daarna gebeurde er echter iets dat mijn leven veel meer op zijn grondvesten doet schudden. Ik probeer als Arabische namelijk te integreren in de IsraŽlische samenleving en wil er als IsraŽlisch burger het beste van maken. Want je kunt toch niet meer terug naar de situatie van 1948. Dat wordt me niet altijd in dank afgenomen door familie en vrienden. Nu is echter afgelopen juli de grondwet aangenomen waarin staat dat IsraŽl voortaan een joodse staat is en dat alle joden van over de hele wereld hier nu mogen komen wonen. Dat gaat natuurlijk ten koste van alle andere bevolkingsgroepen. De enorme achterstelling die Arabieren in IsraŽl sowieso al ervoeren in onderwijs, subsidies en voorrechten, valt op grond van deze nieuwe grondwet niet meer te bevechten. We zijn nu officieel tweederangsburgers geworden. Wat is dan nog de toekomst voor ons en onze kinderen in dit land? Wat moeten we doen, waar moeten we heen?í Haar vertwijfeling gaat me aan het hart. Haar positieve instelling ten opzichte van IsraŽl is met ťťn pennenstreek van tafel geveegd en haar wanhoop overduidelijk.

Gedenken

Het is bijzonder op vakantie te zijn in dit prachtige land van Jezus. Maar die diepere laag waar Ilja altijd naar doorvroeg, brengt ook veel verdriet naar boven. Moet je daar je oren voor sluiten, zodat je zelf een fijne vakantie hebt? Ilja kon dat nooit. Hij zag overal dat elk mens deel heeft aan de gebrokenheid van deze wereld. En in navolging van Jezus wilde hij waar mogelijk mensen uitluisteren in hun leed, er voor hen zijn, en voor hen bidden. Hun zo tot een zegen zijn. Voor wie dan ook en waar dan ook. Daar ben ik trots op en God dankbaar voor. Ilja gedenken is wat dat betreft geen ritueel opzeggen Ė hoe goed dat ook kan zijn Ė , maar deze luisterende en zegende houding uitleven. Dat hoop ik met de kinderen te blijven doen.

Een taart met drie lagen in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.