Zingeving te midden van een ramp

Blog

donderdag 11 oktober 2018Ik zit op het vliegveld van Palu te wachten op mijn vlucht terug naar huis. Een gevoel van opluchting overheerst. Het waren twee dagen die moeilijk zijn te duiden: ervaringen en verhalen vol vernietigende kracht, wanhoop, angst, hoop, humor… Twee dagen waarin ik van elk hard geluid schrok, last had van een kleine evenwichtsstoornis en heel kort en licht heb geslapen. Vanmorgen trilde de carport nog tijdens een lichte naschok. Ook twee dagen om mee te leven, te luisteren, er te zijn. Slachtoffers stelden vragen elkaar, maar ook aan ons: wat is nu de zin van deze grote ramp?

"Een ramp als deze levert niks op. Alleen maar vernietiging. Als een vulkaan uitbarst heb je een ramp, maar daarna is de grond tenminste weer vruchtbaar. Dat is winst”. Er wordt gelachen terwijl meneer Sihotang (ouderling) zijn mening geeft. “Ja, maar dat is alleen economische winst”, zegt ds Gusti. "En ons trainingscentrum is weg (HN: meegesleurd door de modder en vervolgens deels verdwenen in de aarde), maar we hebben er nu een investering in mais voor teruggekregen", zegt de volgende. Hoewel we ons in een rampgebied bevinden, wordt er ook nog heel wat afgelachen. Met grappen die soms net op het randje zijn, maar die het ook de slachtoffers dragelijker maken, zo het lijkt. In eerste instantie concluderen de mensen met wie we het gesprek voerden dat de meervoudige ramp in Sulawesi helemaal geen nut heeft. Maar meneer Sihotang komt even later toch nog terug op deze conclusie. "Hoe zit dat eigenlijk vanuit theologische perspectief?", en hij kijkt verwachtingsvol naar ds. Gusti en ons. Karel en ik blijven stil. Ds Gusti: "Het komt door de zonden van mensen, maar God wil ons toch helpen in deze moeilijke situatie". Meneer Sihotang is niet tevreden met het antwoord: "Ja, dat is alleen om de mensen te troosten. En zonde? Aardbevingen zijn een deel van de natuur. Hoezo zonde? God heeft de wereld gemaakt met verschillende gevarenzones. Het is hooguit zonde dat wij hier onze huizen bouwen terwijl we weten dat dit een gevaarlijk gebied is". Uiteindelijk concludeert hij dat deze ramp geen oordeel van God is: "En als er iemand is die heeft gezondigd dan is dat de overheid! Door als "ambassadeur van God" toestemming te verlenen toch zo dicht aan de kust te bouwen. Door geen onderwijs te geven aan onze samenleving over rampen ed". De meesten stemmen in en hopen dat de overheid verstandiger is bij de heropbouw straks, zodat er op bepaalde gebieden niet gebouwd mag worden bijvoorbeeld. Ik vraag meneer Sihotang of het mogelijk is: aan de ene kant is de ramp geen oordeel, maar aan de andere kant toch vanwege zonde van (bepaalde) mensen. Hij reageert: "Ik zie de ramp als een les, een herinnering van God dat wij mensen de fout maken en zo dom zijn om hier op deze gevaarlijke plek onze huizen te bouwen". Vervolgens vinden mijn gesprekspartners dat deze ramp voor het synodebestuur ook een les is. Het bestuur moet zich niet bezig houden met het uitdelen van levensmiddelen, maar juist met coördinatie, met het enthousiasmeren van dominees zodat ze bemoedigd en versterkt worden in hun situatie. Het synodebestuur moet leren delegeren in deze ramp en weten wat zijn taak is. "We hebben nog veel huiswerk te doen, bijvoorbeeld als kerk een "rampenbestrijdingsteam” oprichten. En misschien moeten we in de toekomst juist trainingen gaan geven op de oude plek van ons trainingscentrum". Dus, wordt er geconcludeerd: de ramp levert toch nog wat op! We leren er veel van! Karel merkt op: "Het valt me op dat in deze 2 dagen niemand nog heeft gezegd: 'wat heb ik fout gedaan dat God mij dit aandoet?' Niemand heeft nog zijn klacht uitgeroepen naar God, wat in de Bijbel toch ook voorkomt". Toen bleef het stil. Karel en ik spraken hierover door later. Blijkbaar is de doctrine van zonde en schuld zo sterk dat zelfs een meervoudige ramp deze doctrine niet kan verwoesten. Het viel mij inderdaad op dat meer mensen die we gesproken hebben de schuld zoeken bij anderen ipv bij God of zichzelf: de oorzaak lag bij een terroristische beweging, de prostitutie, de criminelen, het adatfeest dat geesten aanriep. Mensen hebben, zo blijkt maar weer, de behoefte om zin te geven, een oorzaak te zoeken. Ik werd me er bewust van dat ik meer zit op de lijn van de klacht richting God, om het uit te roepen en te vragen (psalm 13 bv). Niet om God daarmee de schuld te geven, maar om bij God te schuilen en mijn vragen te stellen. Maar de ervaringen van mensen op Sulawesi zijn anders. Mensen die ook de zin zoeken te midden van een ramp: de een ziet het als een les, de ander als een oordeel, weer een ander legt de schuld bij mensen. Een ander ervaart dat God omziet naar kleine mensen te midden van deze reusachtige ramp en dat juist kleine mensen Zijn grootheid zien. Weer een ander kan God dankbaar zijn voor leven, te midden van dood en ellende. Deze stemmen wil ik niet wegpoetsen. Dit zijn doorleefde stemmen op basis van gruwelijke persoonlijke ervaringen. En deze stemmen brengen bij mij de reflectie op gang. Ik heb zelf ook huiswerk mee gekregen. Ik heb geleerd om niet te snel een antwoord te geven te midden van een ramp en al helemaal niet als je er zelf niet midden in zit. Zondag voor vertrek zei ik nog tijdens de vrouwenbijbelstudie: "oordeel niet te snel dat een ramp een oordeel is van God". Maar ik moet ook tegen mezelf zeggen... "Zeg niet te snel dat we tijdens een ramp het moeten uitroepen tot God!" We kunnen luisteren en vragen. Ik ga verder op weg, op zoek naar Gods aangezicht met ervaringsverhalen uit Sulawesi in mijn hart om te blijven leren wat God tot ons te zeggen heeft.

Zingeving te midden van een ramp in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.