Bezoek aan de vergeten Centraal Afrikaanse Republiek

Reisverslag

woensdag 21 november 2018In oktober 2018 bezocht noodhulp-medewerker Jeroen de Centraal Afrikaanse Republiek. Een land dat centraal in Afrika ligt, maar niet centraal staat in het nieuws. Voor velen is het geopolitiek en economisch niet interessant, terwijl het wel rijk is aan grondstoffen en mineralen. Het land staat bijna op de laatste plaats van de Human Development Index. Alleen Niger is nog slechter af. Zuid-Soedan net iets beter. Je zult er maar wonen...

Steun dit werk! Dank u wel!

2 oktober 2018
Veel geweld, doden en vluchtelingen sinds 2013
Sinds 2013 zijn er heftige onlusten in de Centraal Afrikaanse Republiek. De president werd afgezet in een staatsgreep door rebellen uit het achtergestelde oosten van het land. Zij werden weer verdreven door andere groepen. Sindsdien is er chaos met veel onlusten, doden en vluchtelingen. Inmiddels is deze crisis steeds religieuzer en ingewikkelder geworden met meer splintergroeperingen en meer buitenlandse militairen (Frans en VN), die het land beperkt onder controle hebben rondom de hoofdstad Bangui. Het oosten is in handen van burgermilities. Meer dan de helft van de bevolking is afhankelijk van noodhulp om te overleven.

Op de dag van vertrek rijzen altijd de vragen: “Hoe ‘veilig’ is het? En waarom ga ik ook al weer?” Zeker als ik ‘s ochtends mijn kinderen op school afzet… Knuffel, kus, en met een brok in de keel zwaaien. Maar goed, nadat dat moment voorbij is, heb ik het moeilijkste gehad: de reis kan beginnen!

5 oktober 2018
Goede contacten met plaatselijke autoriteiten
Vandaag ga ik het veld in: een gemeenschappelijke groentetuin van het dorp Badali4. Eerst gaan we langs het hoofd van het sub-district, daarna bij het hoofd van het district en tot slot bij de burgemeester van de hoofdstad van het district. Een uur later zijn we klaar voor vertrek! Goed om te zien hoe Lutherse Wereld Federatie (LWF) de contacten met de plaatselijke autoriteiten goed onderhoudt. Ze spreken hun waardering uit voor het werk, dat hier mede namens Kerk in Actie gebeurt.

Schoon drinkwater en wc’s bij een school
Onze eerste stop is bij een school in het dorp Bata. Een enthousiaste directeur komt ons tegemoet,. Samen met 2 mannen en vrouwen van de oudercommissie ontvangt hij ons. De lessen zijn bezig. Het schoolgebouw ziet er degelijk uit. Schoon water en wc’s voor de leerlingen ontbraken. Die zijn nu bijna klaar, mede door onze hulp. Om de waterpomp aan te leggen moest men een aantal keren boren. Het water bleek dieper te zitten dan men aanvankelijk dacht. De waterpomp werkt nu goed en ziet er kwalitatief goed uit. Achter de school staan 3 gloednieuwe latrine-blokken met ieder 3 wc’s: 1 voor jongens, 1 voor meisjes en 1 voor leraren. Ze zien er goed uit. Een plek om de handen te wassen is ook bijna af. De komende 2 weken zal alles afgemaakt worden en in gebruik genomen.

Gemeenschappelijke tuin voor het dorp
We rijden verder. Na een uur stoppen we. We komen aan bij de gemeenschapstuin, op 3 kilometer van Badali4. Een groep van wel 70 mensen staat ons op te wachten. Het zijn mensen die mee hebben gedaan in het project. Ze hebben met geld-voor-werk een gemeenschapstuin aangelegd (leegmaken van terrein, omheining aanleggen en dergelijke) of daar een kwart hectare grond toegewezen gekregen (volgens wereldvoedsel-standaarden). We lopen door de tuin. Ik zie veel cassave-, en bonen- en sesam-planten. De voorzitter van de groep de heer Toyama Alphonso vertelt enthousiast hoeveel profijt het dorp heeft van deze tuin. De opbrengst wordt verdeeld: een deel gaat naar de scholen. Een deel wordt bewaard als zaden voor de volgende oogst. Een een deel is voor de mensen zelf. Een mooi systeem!

Deelnemers zijn er blij mee
Ik bespreek met de deelnemers hoe dit project hun leven beïnvloedt. Muiz vertelt hoe hij het geld gebruikt heeft om kippen van te kopen en om naar de gezondheidspost te gaan. Evelyne, moeder van 5 kinderen, vertelt hoe ze eten voor haar kinderen heeft kunnen kopen en een klein handeltje is begonnen door meel te kopen en brood te bakken. Francis vertelt hoe hij door geld te verdienen in het dorp is gebleven. Anders was hij weggegaan en was hij gaan jagen in het bos.

Noel kan nu twee keer oogsten
Noel Dembo werd twee jaar geleden uit zijn dorp Koui verjaagd. Er waren gevechten tussen gewapende groepen. Noel durfde zijn land niet meer te bewerken. Hij vluchtte weg omdat hij zijn familie moest voeden. Dit jaar heeft Noel snel kiemende zaden van de LWF ontvangen om te planten. Op een kwart hectare land kon hij daarmee bonen verbouwen. Hij kon zelfs 2x oogsten, omdat hij de zaden die hij ontving snel ontkiemen. Hij zaaide ze in mei en kon ze al begin juli al oogsten. Het had genoeg oogst om de tijdens de 2 droge maanden had Noel zijn familie te voeden. Met een deel van het zaad van de oogst zaaide hij opnieuw. Zo had hij in september weer een oogst.

Veel geleerd en veel enthousiasme
Wat waren de uitdagingen waar ze voor stonden? De slakken hebben een deel van de jonge planten opgegeten. Oplossing voor de volgende keer is om eerder te planten, zodat de jonge plantjes al wat groter zijn als de vochtigere periode aanbreekt. Wat zijn hun plannen voor de toekomst? Men wil volgend jaar 5 hectare extra aan gemeenschapstuinen aanleggen. En ook meer opbrengst per hectare door de composthopen beter te gebruiken. Dit bewijst wel dat men enthousiast is over het project en wat opgestoken heeft! Goed werk LWF!

6 oktober 2018
Houdt regen ons tegen?
Om half vijf wakker: donder en harde regen! Oktober is het eind van het regenseizoen dat start in mei en op zijn hevigst is in juli/augustus. Als ik opsta regent nog steeds hard. We rennen door de regen naar het ontbijt. Daarna vertrekken we voor een bezoek aan Bokongo, een uur rijden. Voor het dorp bekijken we de gemeenschapstuin. Er is niemand door de regen, die ondertussen net is opgehouden. We gaan naar het huis van het dorpshoofd, Francois Danggawécé. Twee vredesambassadeurs, Sion en Sérafin, komen erbij zitten. Al gauw zit een groep van zo’n 60 mensen om ons heen...

Polygamie mag niet van de kerk
Sion is vader van 6 kinderen. Hij heeft twee vrouwen. Polygamie is nog redelijk gebruikelijk in dit land. Een man mag hier maximaal 4 vrouwen trouwen. Van de kerk mag dit overigens niet: als je een tweede vrouw trouwt, wordt je uit de kerk gezet. Sérafin is moeder van een jongetje van 2 en een meisje van 1.

Vredesambassadeurs
De twee vredesambassadeurs vertellen dat ze veel geleerd hebben van de training van de LWF. Dat ze nu in staat zijn om te bemiddelen bij conflicten in het dorp. Aan het eind van de training hebben ze een actieplan gemaakt met voorlichtings-activiteiten die ze zowel in hun eigen dorp als in omliggende dorpen houden. Een half jaar lang bezoeken ze elk dorp 3 keer per maand. Sion laat me zijn schrift zien waarin zijn bezoek aan een school op 4 oktober staat met het doel en het aantal aanwezige mannen, vrouwen, jongens en meisjes.

Sion en Sérafin doen dit om iets bij te dragen aan hun gemeenschap. Ze lossen nu kleinschalige conflicten op in de dorpen, familie- en burenruzies. Er zijn nu minder ruzies. Het dorpshoofd bevestigt dat. Goede preventie dus. Ze brengen huis-aan-huis bezoeken en spreken over conflicten oplossen op evenementen van scholen. Ze hebben een fiets gekregen voor hun bezoek aan omliggende dorpen. Verder een T-shirt, een pet en pennen en papier. Voor de rest is dit een vrijwillige baan.

Zaden opslaan
Het dorpshoofd vraagt of ze nog een opslag voor hun zaden kunnen krijgen. Nu liggen de zaden voor de volgende oogst in een houten deels open opslag, een stuk boven de grond, voor het huis van het dorpshoofd. Dit is wat gevoelig voor diefstal. Een opslag zou beter zijn. Stel dat we dit overwegen, wat kan dan de bijdrage van de gemeenschap hierin zijn? Er volgt een discussie. Men begrijpt dat het dorp ook iets moet doen. We maken nog een paar foto’s en bedanken iedereen: Singgila! Dank je wel, in de lokale taal Sanggo.

Na een erg late lunch, rijden we nog naar Bokongo, op 15 km afstand van Bozoum. Een gebied met irrigatie en rijstvelden, aangelegd door Wereld Voedsel Programma. Het enige rijstgebied in dit land overigens. Ik praat met Augustinus, vader van 6 kinderen: 3x een tweeling , de jongsten zijn 8 maanden oud, de anderen 9 en 12 jaar, vijf jongens en 1 meisje. Hij doet mee aan het groentetuinen project en is erg enthousiast over de training die hij kreeg, maar ook dat men er als groep samenwerkt. Hij verbouwt uien, wortels, tomaten en bonen. Voedzaam voor zijn familie en goed voor de verkoop.

7 oktober 2018
Weinig vertrouwen in de toekomst
Het wordt me duidelijk dat de mensen in de Centraal Afrikaanse Republiek weinig vertrouwen in de toekomst hebben. Ze hebben geen dromen en maken geen plannen. Ze zijn al te vaak teleurgesteld. De huidige president werd vooral gekozen door jongeren. Hij bracht enige tijd hoop. Maar twee jaar later is een groot deel van het land nog steeds in handen van gewapende groepen. Er is nauwelijks vooruitgang, zoals je bijvoorbeeld ziet aan de wegen. Een jaar geleden begon men de weg naar Bossemptele te asfalteren met maar 1 machine en 2 vrachtwagens. Veel te weinig voor een stuk weg van 80 kilometer. In 10 dagen tijd waren ze nog maar 200 meter gevorderd… En de enige machine is het grootste deel van de tijd kapot.

Hoop bieden als middel tot vooruitgang
Onze projecten zorgen wel voor hoop op een betere toekomst en zijn soms ook erg praktisch. Door jongeren via geld-voor-werken een inkomen te geven, waardoor ze binnen hun gemeenschap blijven wonen en niet wegtrekken. En belangrijker nog: zich niet bij gewapende groepen aansluiten om geld te verdienen. Hoop en vertrouwen zijn een belangrijke middelen tot vooruitgang!

Mensen weer laten samenwerken
Ik bespreek of we de geld-voor-werk activiteiten voor de meest kwetsbare jongeren zouden kunnen uitbreiden. En hoe we meer mensen kunnen samenbrengen via gemeenschapstuinen en ‘vredesambassadeurs’. Ik praat met de katholieke Priester Aurélio, die al 12 jaar in Bozoum werkt en al 25 jaar in dit land woont. Hij vertelt hoe de katholieke kerk toen de conflicten in 2013 begonnen anderhalve maand een toevluchtsoord was voor veel christenen uit Bozoum. Hij had toevallig net vier vrachtwagens voedsel ontvangen van het Wereld Voedsel Programma, die hij direct kon gebruiken voor de vluchtelingen.

Toch een beetje vermaak
‘s Avonds horen we een paar keer gejuich beneden vanuit het dorp in het dal. Er wordt een voetbalwedstrijd vertoond in de dorpsbioscoop voor 15 eurocent entree. Na het avondeten ga ik op tijd naar bed, want om 21 uur gaat de elektriciteit hier uit.

8 oktober 2018
Zaden goed bewaren
Vandaag bekijk ik eerst de zaden-opslag, een stenen huisje van 5 bij 6 meter op het terrein van de LWF. De medewerkers zoeken zaden uit voor de groentetuin in Bokongo, die ze daar vandaag met de motor gaan brengen. Zaden voor wortels, uien, boontjes, tomaten, en een soort komkommers. Er gaan ook een paar gieters mee, die we op weg naar Bouar afgeven bij twee dorpen voor hun groentetuinen.

Jongeren blijven in het dorp
Na 45 minuten komen we in Boaya, waar bij een school wc’s en een waterpomp bekijken. De burgemeester van het dorp, Gaston Sené, is erg enthousiast over het geld-voor-werken onderdeel in het programma, waarbij jongeren betaald worden om de gemeenschapstuinen aan te leggen. Dit helpt de jongeren enorm. Daardoor blijven ze in het dorp wonen. Met het verdiende geld kopen ze kippen of een geit of betalen hun schoolgeld. Ook zijn de inwoners tevreden over de opbrengst van de gemeenschapstuinen.

Minder kinderen ziek
Door de wc’s en de waterpomp op school zijn minder kinderen ziek. Vroeger hadden kinderen vaak diarree. De waterpomp is hier wel de enige in het dorp van ruim 2000 mensen. Een groot aantal gezinnen heeft zelf hun eigen wc aangelegd, met behulp van een voorbeeld. Zo verbetert de hygiëne en daardoor de gezondheid van de mensen.

Onder de indruk van energieke hulpverleners
De plaatselijke hulpverleners van de Lutherse Wereld Federatie doen goed werk onder moeilijke omstandigheden! Ik ben onder de indruk van hun motivatie, energie en teamspirit. Het is goed hoe ze samenwerken met de dorpsbewoners. Ik adviseer hen om de composthopen eerder aan te leggen, zodat die beter gebruikt kunnen worden. Om mensen meer te leren over goede hygiëne. Om meer families te stimuleren zelf een wc’s aan te leggen. We bespreken de plannen voor 2019 en hoe we de meest kwetsbaren kunnen bereiken met onze hulp.

12 oktober 2018
Zeer wankel evenwicht tussen christenen en moslims
Op de terugweg naar het vliegveld, neem ik de omgeving nog even goed in me op. Wat een mensen op straat hier, wat een kleuren! Een VN-tank staat op de hoek van een rotonde, een blauwhelm met mitrailleur houdt daar bovenop de wacht. We passeren de markt: het is een drukte van belang. Daarachter wonen vooral christenen, vertelt Florence. De moslims zijn gevlucht uit die wijk en wonen elders. Stimuleert de overheid gemixte wijken, vraag ik? Momenteel wil niemand terug verhuizen zegt Florence. Christenen en moslims leven hier gescheiden van elkaar. Toenadering is belangrijk, maar ook erg ingewikkeld door zeer geweldadige incidenten in andere delen van het land. De Centraal Afrikaanse Republiek bevindt zich in een zeer wankel evenwicht.

13 oktober 2018
Weer thuis in een andere wereld
“Hoe was Afrika? Zeker wel een andere wereld als hier?” vragen mensen. Ja, dat klopt. Deze zaterdag halen mijn vrouw en dochter nog een cadeautje bij de Intertoys. Ze krijgen de sinterklaas-brochure al weer mee. Mijn dochter en zoon zijn uren zoet met bladeren, uitzoeken en een lijstje plakken. Een andere wereld, maar toch een en dezelfde. Het is soms maar moeilijk te bevatten. En moeilijk of eigenlijk niet uit te leggen, aan anderen en jezelf. Van de een op de andere dag kan je in die andere wereld staan. Dat bewijst zo’n reis wel weer. En mensen ontmoeten, die in die andere maar toch dezelfde wereld een heel ander leven leiden dan jij en ik, maar verder precies hetzelfde zijn als jij en ik. Mooi om samen met die anderen te lachen, te praten, onderweg te zijn, samen te zijn. Onze solidariteit laten blijken. Ik bedenk me hoe bijzonder het is, dat ik die rol mag vervullen. Die ontmoetingen geven me weer veel energie om me in te zetten voor mensen, die het minder hebben getroffen dan wij op deze wereld. Veel mensen in Nederland zetten zich graag in voor hun medemens. Laten we daar vooral mee doorgaan. De mensen in de Centraal Afrikaanse Republiek, en in andere landen, hebben onze steun hard nodig!

Jeroen Jurriëns, noodhulp-specialist Kerk in Actie

 

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.