Vrouwen en HIV/Aids - Zambia

De HIV/Aids-afdeling van de Raad van Kerken van Zambia maakt dit onderwerp op genuanceerde wijze bespreekbaar bij kerkleiding en gemeenteleden.

In de Zambiaanse kerken bestaan veel traditionele denkbeelden over HIV/Aids. Het is voor velen een moeilijk onderwerp. Vrouwen zijn extra kwetsbaar en daar gaat speciale aandacht naar uit. Aan de andere kant: mannen hebben er moeite mee om toe te geven dat ze ziek zijn en hulp te zoeken. Zij verspreiden de besmetting. Kinderen van mensen met HIV/Aids en aidswezen zijn bijzonder kwetsbaar.

De Raad van Kerken verzorgt jaarlijks cursussen voor 20 tot 40 predikanten van verschillende kerkgenootschappen om hen te stimuleren binnen hun gemeente HIV/Aids bespreekbaar te maken. Men maakt gebruik van de methode “One Body” om vanuit de Bijbel op een andere manier te kijken naar “seksualiteit en menselijke waardigheid”. De methode is ontwikkeld door vertegenwoordigers van kerken uit Zuidelijk Afrika (Zambia, Mozambique, Malawi) en noord Europa (Noorwegen en Denemarken).

Als er ruimte komt in de kerk, ontstaan er lotgenotengroepen, “Support Groups”. Mensen die met hiv besmet zijn, komen bij elkaar en ondersteunen elkaar. Ze luisteren naar elkaars verhalen en helpen elkaar om met deze besmetting om te gaan. Niet alleen medisch gezien maar ook sociaal en emotioneel.

Sommige kerken vormen comités die speciale activiteiten en ondersteuning voor wezen en kwetsbare kinderen opzetten.

Steun dit werk

U kunt dit werk steunen door uw bijdrage over te maken op rekening NL89 ABNA 0457 457 457 t.n.v. Kerk in Actie te Utrecht, o.v.v. het projectnummer 'Z 009077' of doneer online. Hartelijk dank!

 

 

 

Nodig voor dit werk: € 25.000

Doe mee! Geef ook Of bekijk meer informatie over dit project »

Vrouwen en HIV/Aids in beeld

scroll of swipe door foto's en videomateriaal

Nieuws Promotie over satanisme in Zambia

Geschreven op 17 januari 2018

Veel christenen in Zambia geloven in satanisme en hekserij, de negatieve invloed van de geestelijke wereld op de materiŽle wereld. Vooral in de Pinksterkerken speelt dit een rol. Johanneke...

Lees dit bericht

Persoonlijk verhaal Het verhaal van Angela

Geschreven op 17 april 2014

Angelaís man overleed jong en vier jaar later stierf ook haar dochter. Pas toen ze zelf hiv/aids kreeg, besefte ze dat aids de oorzaak moet zijn geweest van het overlijden van haar man en dochter....

Lees dit bericht

Persoonlijk verhaal Het verhaal van Joy

Geschreven op 10 maart 2014

Joy verloor haar man aan aids. Ze bleef achter met hun vijf kinderen en twee weeskinderen.

Lees dit bericht

Deel dit project

Meer Informatie

De Raad van Kerk van Zambia

De Raad van Kerken van Zambia heeft 35 leden: 18 kerken en 17 kerkelijke organisaties. De Raad heeft verschillende programma’s en Kerk in Actie steunt het programma rond HIV/aids en gendervraagstukken. Sinds 2003 bestaat de aparte afdeling HIV/Aids. Omdat er zoveel lid-kerken deel uit maken van de Raad van Kerken heeft de HIV/Aids-afdeling het nodige gezag om dit gevoelige onderwerp ter sprake te brengen. De Raad staat als het ware boven de kerken en dat betekent gemakkelijker toegang tot groepen die conservatieve denkbeelden hebben over de hiv/aids-problematiek.

Openheid voor meerdere visies over HIV/Aids

Veel Zambianen menen dat er over allerlei onderwerpen één christelijke visie is, dus ook over HIV/aids. De Raad van Kerken wil laten zien dat er verschillende visies zijn en dat men met respect voor elkaars standpunt daarover in gesprek kan gaan. Naast traditionele visies zijn er ook meer progressieve visies. Zijn HIV/Aids-besmette mensen zondaren omdat zij ‘vreemd’ zijn gegaan of zijn het slachtoffers? Welke culturele gewoonten spelen een rol bij de verspreiding van de ziekte? Hebben HIV/Aidspatiënten als kinderen van God recht op pastorale en medische aandacht en zorg?

Er zijn nog steeds kerkgenootschappen en kerkleiders die er moeite mee hebben om HIV-besmette gemeenteleden open en gastvrij tegemoet te treden. Ook heeft men grote moeite met preventieprogramma’s voor de jeugd, vooral wanneer seksuele voorlichting en voorbehoedsmiddelen daar deel van uitmaken. Daar staat tegenover dat ook binnen de kerk soms zeer jonge meisjes worden uitgehuwelijkt, en dat huiselijk geweld veel voorkomt. De zwakke positie van jonge vrouwen maakt dat zij extra kwetsbaar zijn voor het oplopen van een HIV-besmetting. Vandaar dat er binnen CCZ een samenhang is tussen het programma voor HIV/Aids en het programma voor “gender”, dat zich richt op de positie van de vrouw in de samenleving en in de kerk. Ook is er aandacht binnen dit programma voor geweld tegen vrouwen (Gender based Violence). Er is ook samenwerking met de afdeling voor het jongerenwerk van CCZ. Voor de jaarlijkse jongerenkampen worden met name jongeren en kinderen uit een armoede- of sociaal zwakke situatie uitgenodigd. Veelal gaat het dan om kinderen die HIV/Aids wees zijn, of waarvan de ouder(s) HIV-positief is. Tijdens de jongerenkampen worden sociale en huiselijke problemen besproken en ook wordt de mogelijkheid geboden tot een gesprek met een vertrouwenspersoon. Hier wordt regelmatig gebruik van gemaakt.

Trainingen voor predikanten

De Raad van Kerken verzorgt jaarlijks cursussen voor 20 tot 40 predikanten van verschillende kerkgenootschappen om hen te stimuleren binnen hun gemeente HIV/Aids bespreekbaar te maken. Men maakt gebruik van de methode “One Body” (Een Lichaam) om vanuit de Bijbel op een andere manier te kijken naar “seksualiteit en menselijke waardigheid”. De methode is ontwikkeld door vertegenwoordigers van kerken uit Zuidelijk Afrika (Zambia, Mozambique, Malawi) en noord Europa (Noorwegen en Denemarken). In 2015 -2016 hebben 120 predikanten van de verschillende lid-kerken aan de cursus meegedaan.

Verhaal:

In april 2016 ontmoetten twee medewerkers van Kerk in Actie een groep predikanten die aan de One Body training hadden meegedaan. Sommigen waren al bekend met de inhoud van de problematiek. Zo was er een Anglicaanse predikant die – zelf HIV positief – uit ervaring wist wat uitsluiting was: hij moest zijn ziekte verbergen en mocht er niet openlijk over praten van de kerkleiding. Inmiddels heeft de Anglicaanse kerk haar standpunt aangepast en wordt de predikant uitgenodigd als ervaringsdeskundige als het onderwerp HIV-aids aan de orde komt.

Voor andere predikanten was het onderwerp nieuw. Natuurlijk weet iedereen in Zambia dat er HIV/Aids is, maar men had er moeite mee het onderwerp in de kerk ter sprake te brengen. De One Body boeken reiken ideeën aan om het onderwerp in een kerkdienst te behandelen. “Maar”, vertelde één van de deelnemers, “zelfs dán voel je je onzeker over het onderwerp. Gewoonlijk als ik een preek houd, roepen de mensen vanuit de kerkbanken: “Zeg dat nog eens!”; of “Halleluja!” als teken dat ze zich voelen aangesproken door de preek. Tijdens de dienst over HIV/aids bleef het akelig stil.”

Een andere predikant bevestigde dit: “Sommige mensen geven aan dat ze in de kerk alleen mooie dingen willen horen, over hoop en liefde. Ze willen liever dat de wereld met problemen als armoede of HIV/Aids buiten de kerkdienst blijven.”

Eén van de aanwezigen was gevangenispredikant. Hij bevestigde dat het hoog nodig was dat seksualiteit als deel van het menselijk leven – positief en negatief – in en door de kerk besproken moet worden. “We zijn allemaal mensen en in de kerk kom je dezelfde problemen tegen als daar buiten. Je zult het niet geloven maar in de gevangenis vind je ook predikanten en kerkmensen die zich hebben schuldig gemaakt aan geweld tegen vrouwen of aanranding.”

Sommige aanwezige predikanten waren al langer bij de trainingen betrokken en waren in hun kerk activiteiten met en voor de HIV-positieve mensen begonnen. Vaak leiden dit soort activiteiten tot het vormen van een lotgenotengroep. Alle aanwezigen bevestigden dat het meestal vrouwen zijn die deelnemen voor dit soort groepen. Mannen geven niet graag toe dat ze problemen hebben en ze zijn lastig te bereiken. “Er moet aandacht komen voor “masculinity”, zeggen de aanwezigen: veel mannen worstelen met hun rol als echtgenoot, vader, kostwinner, enz. Soms komt gewelddadig gedrag voort uit het feit dat ze gefrustreerd zijn dat ze niet aan de verwachtingen kunnen voldoen”.

Lotgenotengroepen

In lotgenotengroepen, (“Support Groups” of “Cirkels van Hoop”) komen HIV-geïnfecteerde mensen bij elkaar en ondersteunen elkaar. Ze luisteren naar elkaars verhalen en helpen elkaar om met deze besmetting om te gaan. Niet alleen medisch gezien maar ook sociaal en emotioneel. Armoede komt in Zambia veel voor. Een groot deel van de bevolking heeft geen vaste baan en moet op allerlei manieren in hun onderhoud voorzien. Voor mensen met gezondheidsproblemen is het nóg moeilijker om een inkomen bij elkaar te krijgen. CCZ organiseert ook trainingen aan Lotgenotengroepen met als doel dat ze –als groep – door een handeltje of door iets te produceren iets extra’s verdienen. Vanuit Kerk in Actie zijn we met CCZ in gesprek over de effectiviteit van dit programma.

Verhaal: Gesprek met vrouwen uit een Lotgenotengroep

De vrouwen schuifelen binnen en gaan vooraan in de kerkbanken zitten. Wij – twee medewerkers van Kerk in Actie, zitten samen met de medewerkers van CCZ vooraan in de kerk. De vrouwen willen wel vertellen over hun leven. Dankzij de medicijnen voor HIV /Aids leven ze inderdaad nog. Ze stimuleren elkaar die medicijnen te blijven gebruiken en verwijzen soms ook anderen naar de gezondheidsklinieken met een “councelling & testing poli”. Men ondersteunt elkaar, maar het is niet eenvoudig. “Weet je wel hoe lastig het is om met iemand die zeer slecht ter been is met een bus mee te gaan. Je kunt er niet inkomen, de chauffeurs hebben geen geduld. En als je dan te laat bij de afspraak in het ziekenhuis bent zeggen ze: kom morgen maar terug.”

Ook de vrouwen geven aan dat mannen niet graag meedoen met de support groepen. Als ze zich eenmaal een beter voelen, dankzij de medicijnen, dan hebben ze de groep niet meer nodig en worden ze er liever niet mee geassocieerd.

Ook vinden de vrouwen dat ze maar weinig steun krijgen van de kerk. Ze hebben het gewoon arm, hun kinderen hebben geen vader meer en staan op de lijst van de “wezen en kwestbare kinderen”. Vroeger kregen ze nog wel eens wat financiële steun, maar tegenwoordig krijgen ze advies om te proberen samen een “inkomens genererende activiteit” te beginnen. Ze krijgen via CCZ een cursus om iets te doen aan hun “business skills”, en kunnen dan een startbedrag krijgen, maar ook met zo’n cursus blijkt het nog niet makkelijk om zomaar als groep een goed lopend bedrijfje van de grond af op te bouwen. Er moet dus nog beter nagedacht worden over een betere vorm.

Kinderen en jongeren

Voor wezen en kwetsbare kinderen worden activiteiten georganiseerd, zodat zij toch kansen krijgen om mee te kunnen doen. Jaarlijks organiseert CCZ een jeugdkamp waar kinderen hun talenten leren gebruiken of gesprekken hebben over gezondheid en omgaan met ziekte en dood. Voor de jeugdkampen worden vooral kinderen uitgenodigd die in een kwetsbare situatie zitten. Zij worden voorgedragen vanuit kerkelijke gemeentes die hier speciaal werk van maken.

Zo hebben sommige kerkelijke gemeentes hebben een commissie die ondersteuning voor wezen en kwetsbare kinderen in hun gemeente organiseert. Ze krijgen middelen om naar school te kunnen gaan en pastorale bijstand. Voor gemeentes in arme wijken is het lastig om de materiële steun lang vol te houden; de “gewone” gemeenteleden hebben zelf al moeite de eindjes aan elkaar te knopen. Ook om dit werk voort te kunnen zetten wordt dus nog gezocht naar manieren om lokaal extra fondsen te werven.

 

Geef direct

www.kerkinactie.nl maakt gebruik van cookies.
De website van Kerk in Actie gebruikt cookies van Google Analytics om de eigen kwaliteit te verbeteren. Deze gegevens zijn anoniem gemaakt. Soms wordt echter inhoud getoond van Facebook, YouTube of Twitter; deze social media gebruiken hun cookies ook om advertenties te tonen. Lees meer over ons cookiebeleid.